Βρέθηκε το γονίδιο του άγχους - Ελπίδες για οριστική θεραπεία

Το άγχος είναι μια επώδυνη πραγματικότητα για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, με πολλούς ειδικούς να το χαρακτηρίζουν «σύγχρονη επιδημία». Παρότι οι συνθήκες ζωής και εργασίας συμβάλλουν στη διόγκωσή του προβλήματος, η πραγματική ρίζα του άγχους ήταν άγνωστη. Μια νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύεται στο iScience εξηγεί πώς  λειτουργεί ένας συγκεκριμένος γενετικός μηχανισμός στον εγκέφαλο και μπορεί να καθορίσει πόσο ευάλωτος είναι κάποιος στο άγχος.

Όπως διαβάζουμε στο Popular Mechanics, οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι η αμυγδαλή – η περιοχή του εγκεφάλου που επεξεργάζεται τα συναισθήματα και τον φόβο – παίζει καθοριστικό ρόλο. Όταν η αμυγδαλή υπερδραστηριοποιείται, ενεργοποιεί μια αλυσίδα αντιδράσεων που σχετίζονται με φλεγμονή και μπορεί να επηρεάσει νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη, οδηγώντας συχνά σε άγχος ή καταθλιπτική διάθεση. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν ήταν σαφές τι ακριβώς ενεργοποιεί αυτή τη διαδικασία. 

Πώς το Grik4 επηρεάζει την αμυγδαλή

Η ερευνητική ομάδα από την Ισπανία εντόπισε ένα γονίδιο που φαίνεται να λειτουργεί σαν διακόπτης. Το Grik4, το οποίο εμπλέκεται στη μετάδοση σημάτων μεταξύ των νευρικών κυττάρων, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να υπερεκφράζεται, κάνοντας τους νευρώνες της αμυγδαλής να υπερλειτουργούν. Αυτός ο «θόρυβος» στο νευρικό σύστημα είναι αρκετός για να προκαλέσει συμπεριφορές που θυμίζουν έντονο άγχος ή κοινωνική απόσυρση.

Για να ελέγξουν τον ρόλο του γονιδίου, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ποντίκια που είχαν τροποποιηθεί γενετικά ώστε να διαθέτουν αυξημένα επίπεδα Grik4. Τα πειραματόζωα εμφάνιζαν συμπεριφορές που παραπέμπουν σε άγχος, όπως προτίμηση για κλειστούς χώρους και αποφυγή επαφής με άλλα ποντίκια. Η ομάδα στη συνέχεια παρενέβη στο συγκεκριμένο γονίδιο, μειώνοντας την υπερέκφρασή του σε ένα τμήμα της αμυγδαλής που ονομάζεται βασοπλάγιος πυρήνας – περιοχή που σχετίζεται με την προσαρμογή σε στρεσογόνες εμπειρίες.

Η αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας

Το εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι μόλις ισορρόπησαν τα επίπεδα του Grik4, οι νευρώνες άρχισαν να λειτουργούν ξανά φυσιολογικά. Η επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων στο εσωτερικό της αμυγδαλής επανήλθε σε σταθερό ρυθμό και οι συμπεριφορές άγχους στα ποντίκια μειώθηκαν αισθητά. Τα ζώα έγιναν πιο κοινωνικά, έδειξαν μεγαλύτερη άνεση σε ανοιχτούς χώρους και εγκατέλειψαν τα πρότυπα αποφυγής που είχαν πριν από τη θεραπεία. Το αποτέλεσμα αυτό καταγράφηκε τόσο στα γενετικά τροποποιημένα ποντίκια όσο και σε φυσιολογικά ποντίκια που ήταν εκ φύσεως αγχώδη.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το εύρημα αυτό δείχνει πως ακόμη και μικρές αλλαγές στον τρόπο που ενεργοποιούνται οι νευρώνες μπορεί να έχουν μεγάλη επίδραση στη διάθεση και στη συμπεριφορά. Ο εντοπισμός ενός τόσο συγκεκριμένου πληθυσμού κυττάρων στην αμυγδαλή ανοίγει τον δρόμο για πιο στοχευμένες θεραπείες στο μέλλον. Αν ρυθμιστεί ο  τρόπος που λειτουργεί αυτή η μικρή ομάδα κυττάρων,  μπορεί να μειωθούν τα συμπτώματα άγχους σε ανθρώπους που δεν ανταποκρίνονται καλά στις υπάρχουσες θεραπείες.

Αν και η μελέτη έγινε σε ποντίκια, οι ερευνητές αισιοδοξούν ότι τα επόμενα χρόνια θα μπορέσουν να διερευνήσουν κατά πόσο ο ίδιος μηχανισμός υπάρχει και στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Παράλληλα, σχεδιάζονται νέες έρευνες για να εξεταστεί αν άλλες περιοχές, όπως ο ιππόκαμπος, συμμετέχουν στον κύκλο του άγχους. Ως τότε, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι τεχνικές διαχείρισης στρες, όπως η βαθιά αναπνοή και η συστηματική άσκηση, παραμένουν αποτελεσματικά εργαλεία για καθημερινή ανακούφιση.