Αναταράξεις στα εισιτήρια: Γιατί το καλοκαίρι θα πληρώσουμε ακριβότερα τις πτήσεις

Οι φθηνές πτήσεις του καλοκαιριού μπαίνουν ξανά σε ζώνη αναταράξεων. Ο Πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η κρίση στο Στενό του Ορμούζ πιέζουν τις τιμές των αεροπορικών καυσίμων, με την αεροπορική βιομηχανία να προειδοποιεί πλέον ανοιχτά ότι οι αυξήσεις στα εισιτήρια στην Ευρώπη είναι «αναπόφευκτες».

Το μήνυμα έστειλε ο επικεφαλής της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών, Willie Walsh, μιλώντας στο BBC. Όπως είπε, ακόμη κι αν ορισμένες εταιρείες έχουν μειώσει προσωρινά ναύλους σε ευρωπαϊκά δρομολόγια για να τονώσουν τη ζήτηση, δεν υπάρχει τρόπος να απορροφήσουν για μεγάλο διάστημα το επιπλέον κόστος των καυσίμων.

Με απλά λόγια, το κόστος που σήμερα πιέζει τις αεροπορικές, αργά ή γρήγορα θα περάσει στον επιβάτη.

Γιατί ακριβαίνουν τα αεροπορικά εισιτήρια

Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται το jet fuel, το καύσιμο των αεροσκαφών. Η τιμή του έχει εκτοξευθεί λόγω της αναταραχής στις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εξαιτίας της σύγκρουσης με το Ιράν.

Τα Στενά του Ορμούζ είναι ένας από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Από εκεί περνά μεγάλο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου και καυσίμων από τον Κόλπο προς την παγκόσμια αγορά. Όταν αυτή η δίοδος μπλοκάρει ή λειτουργεί με σοβαρές καθυστερήσεις, οι επιπτώσεις δεν μένουν στην περιοχή. Φτάνουν στα διυλιστήρια, στις αεροπορικές εταιρείες και τελικά στην τιμή που βλέπει ο ταξιδιώτης στην οθόνη όταν ψάχνει εισιτήριο.

Η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη, καθώς βασίζεται σε σημαντικό βαθμό σε εισαγωγές καυσίμων από την περιοχή. Το Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με το BBC, θεωρείται ακόμη πιο ευάλωτο, με τις αεροπορικές και τις Αρχές να αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

«Δεν υπάρχει λόγος πανικού», αλλά το καλοκαίρι είναι κρίσιμο

Ο Willie Walsh εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς το ενδεχόμενο μαζικών ακυρώσεων. Όπως τόνισε, δεν υπάρχει λόγος πανικού και ο στόχος είναι να αποφευχθεί οποιαδήποτε εκτεταμένη διαταραχή στις πτήσεις.

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι το μεγάλο τεστ θα έρθει στην καρδιά του καλοκαιριού. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, οι πτήσεις και οι ανάγκες σε καύσιμα αυξάνονται περίπου κατά 25% σε σχέση με τον Μάρτιο. Αν μέχρι τότε δεν έχουν εξασφαλιστεί επαρκείς εναλλακτικές προμήθειες, ο κίνδυνος ελλείψεων σε ορισμένες αγορές δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Το βρετανικό υπουργείο Μεταφορών από την πλευρά του επισημαίνει ότι οι αεροπορικές εταιρείες στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν βλέπουν αυτή τη στιγμή έλλειψη jet fuel. Παράλληλα, οι προμηθευτές διατηρούν αποθέματα για λόγους ανθεκτικότητας, ενώ η κυβέρνηση δηλώνει ότι συνεργάζεται με τον κλάδο ώστε να διατηρηθούν οι πτήσεις σε λειτουργία και να αποφευχθούν ανατροπές της τελευταίας στιγμής.

Γιατί κάποιες πτήσεις φθηναίνουν ενώ όλοι μιλούν για αυξήσεις

Το παράδοξο είναι ότι, την ίδια ώρα που οι αεροπορικές προειδοποιούν για ακριβότερα εισιτήρια, σε ορισμένα ευρωπαϊκά δρομολόγια οι τιμές έχουν πέσει.

Η εξήγηση είναι απλή: η ζήτηση δεν είναι παντού ισχυρή. Ορισμένες εταιρείες προσφέρουν εκπτώσεις για να γεμίσουν θέσεις και να πείσουν διστακτικούς ταξιδιώτες να κλείσουν εισιτήριο, ειδικά μέσα σε ένα κλίμα αβεβαιότητας για τη Μέση Ανατολή, τα καύσιμα και το κόστος ζωής.

Αυτό όμως, σύμφωνα με τον επικεφαλής της IATA, δεν μπορεί να κρατήσει για πολύ. Οι προσωρινές προσφορές δεν αναιρούν τη βασική εικόνα: όταν το καύσιμο γίνεται ακριβότερο και οι εταιρείες δεν μπορούν να απορροφήσουν άλλο το κόστος, οι ναύλοι ανεβαίνουν.

Ήδη οι αυξήσεις φαίνεται να έχουν περάσει περισσότερο στις μακρινές πτήσεις, όπου η κατανάλωση καυσίμου είναι μεγαλύτερη και το κόστος ανά δρομολόγιο πολύ πιο βαρύ.

Γιατί ακόμη και το άνοιγμα του Ορμούζ δεν θα ρίξει αμέσως τις τιμές

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της προειδοποίησης Walsh είναι ότι το πρόβλημα δεν λύνεται αυτόματα ακόμη κι αν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν άμεσα.

Η διαταραχή στις ροές αργού πετρελαίου, οι ζημιές ή πιέσεις σε υποδομές διύλισης στον Κόλπο και η ανάγκη να ξαναχτιστούν ασφαλείς αλυσίδες εφοδιασμού σημαίνουν ότι η αγορά δεν επιστρέφει από τη μία μέρα στην άλλη στην κανονικότητα.

Γι' αυτό και η IATA εκτιμά ότι οι επιπτώσεις μπορεί να συνεχιστούν για μήνες - ακόμη και μέσα στο 2027. Το ζήτημα, δηλαδή, δεν αφορά μόνο το φετινό καλοκαίρι, αλλά ενδεχομένως και τις τιμές των ταξιδιών τους επόμενους μήνες.

Τι κάνει η Ευρώπη για να αποφύγει ελλείψεις

Οι ευρωπαϊκές Αρχές και οι εταιρείες αναζητούν εναλλακτικές λύσεις. Μία από αυτές είναι η χρήση αμερικανικού τύπου jet fuel από ευρωπαϊκές αεροπορικές, εφόσον η εισαγωγή του γίνει με ελεγχόμενο τρόπο και χωρίς να δημιουργηθούν ζητήματα ασφάλειας ή συμμόρφωσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διαμηνύσει ότι δεν βλέπει σοβαρή έλλειψη στο άμεσο διάστημα, όμως δεν αποκλείει προβλήματα αν η κρίση παραταθεί. Αυτό είναι και το βασικό σενάριο που ανησυχεί τον κλάδο: όχι μια άμεση κατάρρευση του εφοδιασμού, αλλά μια μακρά περίοδος ακριβού και πιο δύσκολα διαθέσιμου καυσίμου.

Μεγάλοι ταξιδιωτικοί όμιλοι, όπως η TUI, εμφανίζονται επίσης καθησυχαστικοί για τους επόμενους μήνες, εκτιμώντας ότι δεν θα υπάρξουν ελλείψεις που θα τινάξουν στον αέρα το καλοκαιρινό πρόγραμμα. Όμως η πίεση στις τιμές παραμένει.

Τι σημαίνει αυτό για τους ταξιδιώτες

Για τους επιβάτες, η πιο πιθανή συνέπεια δεν είναι ένα κύμα ακυρώσεων, αλλά ακριβότερα εισιτήρια - ιδιαίτερα στις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής και στις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων.

Όσοι έχουν ήδη κλείσει εισιτήρια δύσκολα θα επηρεαστούν άμεσα στην τιμή που έχουν πληρώσει. Όσοι όμως σχεδιάζουν ταξίδι για αργότερα μέσα στο καλοκαίρι ή για το φθινόπωρο μπορεί να δουν μεγαλύτερες διακυμάνσεις στις τιμές, ειδικά αν η κρίση στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί.

Το ασφαλέστερο για τον ταξιδιώτη είναι να παρακολουθεί τις τιμές, να αποφεύγει τις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής όταν υπάρχει δυνατότητα και να ελέγχει προσεκτικά τους όρους αλλαγής ή ακύρωσης. Σε περιόδους ενεργειακής κρίσης, η ευελιξία μπορεί να αποδειχθεί σχεδόν τόσο σημαντική όσο και η τιμή.

Η νέα εποχή των ακριβότερων πτήσεων

Η κρίση στη Μέση Ανατολή έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη δύσκολη εξίσωση για τις αερομεταφορές: υψηλό λειτουργικό κόστος, περιορισμένη διαθεσιμότητα αεροσκαφών, αυξημένη ζήτηση σε περιόδους αιχμής και πίεση για πιο «πράσινες» μεταφορές.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η εποχή των πολύ φθηνών αεροπορικών εισιτηρίων γίνεται ολοένα και πιο εύθραυστη. Μπορεί να υπάρχουν ακόμη προσφορές, ειδικά όταν η ζήτηση πέφτει. Όμως όσο το καύσιμο παραμένει ακριβό, οι εταιρείες θα έχουν όλο και μικρότερο περιθώριο να κρατούν χαμηλά τις τιμές.

Και αυτό είναι το μήνυμα πίσω από την προειδοποίηση της IATA: η κρίση στο jet fuel δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα των αεροπορικών εταιρειών. Είναι ένας λογαριασμός που, αργά ή γρήγορα, φτάνει μέχρι τον ταξιδιώτη.