΄Αγιο Πάσχα. Μέρα λαμπρή για ολόκληρο τον Ελληνισμό. Η Ορθοδοξία είναι η Εκκλησία της Αναστάσεως. Αυτήν προσδοκούμε και σε αυτήν αποβλέπουμε. Ο ελληνικός λαός έχοντας ζήσει μακρές περιόδους ξενικής κατοχής, τη νιώθει στα κατάβαθά του, τη ζει και την πανηγυρίζει μέσα στην πλούσια ελληνική παράδοση, με χορούς και τραγούδια γιορτινά.


Στις εκκλησίες, οι ύμνοι είναι πανηγυρικοί. Δεσπόζει ο υπέροχος κανόνας της Αναστάσεως, που είναι έργο του Αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού, ενός από τους μεγαλύτερους υμνογράφους της Ορθοδοξίας, αλλά και θεολόγου δεινότατου, είναι και η εξόδιος ακολουθία, μελισμένη με τον βυζαντινό τρόπο, παρηγορητική και κατανυκτική. Ο περίφημος Επίσκοπος Ευχαΐτων Ιωάννης ο Μαυρόπους, ο σημαντικότατος αυτός διανοούμενος, νομικός και υμνογράφος του Βυζαντίου, τον χαρακτηρίζει «χελιδόνα λυγηρά και αηδόνα μελιχρό και ηδύλαλο των ασμάτων λύρα παναρμόνιο, πηγή νέκταρ βλύζουσα άυλο, κρατήρα χρυσόρρειθρο και μουσικό του πνεύματος όργανον». Ο κανόνας του της Αναστάσεως είναι έργο υψηλής πνοής και διακρίνεται για την ενάργεια, τον βαθύ λυρισμό και την πνευματική έξαρση, που αγγίζει ευαίσθητες χορδές κάθε χριστιανικής καρδιάς οδηγώντας την σε ανάσταση και ανάταση: «Δεύτε νάμα πίωμεν καινόν ουκ εκ πέτρας αγόνου τερατουργούμενον, αλλ’ αφθαρσίας πηγήν εκ τάφου ομβρήσαντος Χριστού εν ω στερούμεθα».


Η βυζαντινή Ανάσταση δεν έχει ασφαλώς καμία σχέση με τη δυτική παράσταση της θριαμβευτικής ανόδου Του στους ουρανούς με σημαίες και μπαϊράκια. Δεν έχει κοσμική αντίληψη και χαρακτήρα. Είναι η εις ΄Αδου κάθοδος. Στον Λέοντα τον Σοφό (866-912), τον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου, ανήκει το εωθινό των Αίνων: «Μετά εις την Αδου κάθοδον και την εκ νεκρών Ανάσταση, αθυμούντες ως εικός, επί του χωρισμού σου, Χριστέ, οι μαθηταί, προς εργασίαν ετράπησαν…». Και ο Ανατόλιος ο Σλουδίτης (περί το 770) στην Οκτώηχο περιγράφει χαρακτηριστικά την Ανάσταση του Κυρίου: «προσκυνώ και δοξάζω και ανυμνώ, Χριστέ, την εκ Τάφου Ανάστασιν δι΄ ης ελευθέρωσας ημάς εκ των του ΄Αδου αλύτων δεσμών και εδώρησας τον κόσμον ως Θεός ζωήν αιώνιων και το μέγα έλεος…».


Εξαίρετες παραστάσεις της Αναστάσεως ως «εις ΄Αδου καθόδου» με ζωγραφική ή ψηφιδωτή τέχνη υπάρχουν στη μονή της Χώρας, στην Κωνσταντινούπολη, στη μονή Οσίου Λουκά στη Βοιωτία, στη μονή Δαφνίου κ.λπ. Στα πρόσωπα των πρωτόπλαστων Αδάμ και Εύας, ο Χριστός ανασύρει από την πτώση ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Σε πολλούς ναούς της μεταβυζαντινής περιόδου ιστορούνται πλάι-πλάι η δυτική και η ορθόδοξη Ανάσταση. Η πρώτη απαντάει και σε πολλά λάβαρα, είναι δε προσφιλής και έχει γνωρίσει ευρεία διάδοση στους εκπροσώπους της κρητοβενετικής σχολής. Στην παράσταση τη μεγαλειώδη της μονής της Χώρας με την εις ΄Αδου Κάθοδο, υπάρχει εν τούτοις η επιγραφή: Η Ανάστασις. Κι αυτή είναι η ορθόδοξη παράσταση.