Ήταν αρκετά δύσκολο να καταλάβει κανείς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, που μίλησε για «μη φιλική ενέργεια της αμερικανικής κυβέρνησης προς την Ελλάδα», την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, αν δεν είχε υπόψη του το άκρως απόρρητο σημείωμα του ελληνικού yπουργείου Εξωτερικών, με θέμα «την απάλειψη των θαλασσίων συνόρων Ελλάδας-Τουρκίας σε νατοϊκούς χάρτες», που φέρνει στη δημοσιότητα το Flash.gr. Αυτό το απόρρητο σημείωμα συντάχθηκε στις 27 Δεκεμβρίου από την Α4 Διεύθυνση του ΥΠΕΞ —που είναι αρμόδια για τα ελληνοτουρκικά θέματα— και βρίσκεται στο φάκελο που θα μεταφέρει ο πρωθυπουργός στην Ουάσινγκτον. Στο σημείωμα γίνεται μια συνοπτική παρουσίαση του θέματος και διατυπώνονται οι υπηρεσιακές απόψεις για τη σημασία που έχει η απάλειψη των θαλάσσιων συνόρων Ελλάδας και Τουρκίας για τα εθνικά συμφέροντα της χώρας.


Αξίζει να σημειωθεί ότι η αρμόδια για την κατάρτιση του ψηφιακού χάρτη αμερικανική υπηρεσία (National Imagery and Mapping Agency — ΝΙΜΑ) τον Μάιο του 2001 προχώρησε στην ψηφιακή χαρτογράφηση μη απεικονίζοντας τα θαλάσσια σύνορα Ελλάδας και Τουρκίας, μετά από σχετική υπόδειξη του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών. Μάλιστα η χαρτογράφηση έγινε παρά την αντίδραση της ελληνικής πλευράς «και χωρίς την τήρηση των προβλεπομένων διαδικασιών από τη Γεωγραφική Πολιτική του ΝΑΤΟ». Έτσι λοιπόν η ΝΙΜΑ, παρακάμπτοντας τις νατοϊκές διαδικασίες, όπου θα μπορούσε να διατυπωθεί το ελληνικό βέτο και χωρίς συνεργασία με τις χώρες που το έδαφός τους απεικονίζεται, προχώρησε σε αναθεώρηση τεσσάρων αναλογικών (σε χαρτί) χαρτών του ΝΑΤΟ που αφορούν Συνδυασμένες Επιχειρήσεις Αέρος, απαλείφοντας τα θαλάσσια σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας, όπως αυτά απεικονίζονται στους χάρτες του 1973.


Αξίζει επίσης να αναφερθεί η επιχειρηματολογία της αμερικανικής υπηρεσίας, σύμφωνα με την οποία το αμερικανικό ΥΠΕΞ «δεν γνωρίζει δήθεν την ύπαρξη συνθηκών που καθορίζουν τα θαλάσσια σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας, αποδεκτές και από τις δύο πλευρές. Επιπλέον, το αμερικανικό ΥΠΕΞ, ως αμερόληπτος τρίτος δεν επιθυμεί να λάβει θέση επί των διισταμένων εν προκειμένω απόψεων». Όπως παρατηρούν διπλωματικοί κύκλοι, μέσα από αυτή τη διαδικασία η Ουάσιγκτον, ως «αμερόληπτος τρίτος» επαναλαμβάνει με σαφέστατο τρόπο τις παραινέσεις της για μια διμερή ελληνοτουρκική συζήτηση για τη διευθέτηση συνοριακών εκκρεμοτήτων, που αποδέχεται ότι υπάρχουν, στο Αιγαίο. Αυτό, όπως σημειώνουν οι ίδιοι κύκλοι, σημαίνει ότι η ελληνική επιχειρηματολογία για την κατάσταση στο Αιγαίο, όπως αυτή διατυπώθηκε από τις ελληνικές κυβερνήσεις μετά την κρίση της Ίμιας, δεν έχει γίνει αποδεκτή από την Ουάσινγκτον.


Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο υπηρεσιακό σημείωμα που δημοσιεύει το Flash.gr, από όλα αυτά «καθίσταται προφανές ότι η καθιέρωση των εν λόγω χαρτών στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ θα πλήξει καίρια τα εθνικά μας συμφέροντα και θα δημιουργήσει ζήτημα συνοριακών διαφορών μας με τη Τουρκία και προηγούμενο αμφισβήτησης για άλλες παρόμοιες ή συναφείς ενέργειες στο μέλλον». Σύμφωνα με τις «σημειώσεις» που η αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΕΞ έχει εφοδιάσει τον πρωθυπουργό ενόψει των επαφών που θα έχει στην Ουάσινγκτον, η απάλειψη των θαλάσσιων συνόρων Ελλάδας-Τουρκίας «επηρεάζει ένα πολύ ευαίσθητο θέμα που αφορά κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο και τουρκικές διεκδικήσεις στην περιοχή … και θα δημιουργήσει πολλά προβλήματα τόσο στις νατοϊκές διαδικασίες όσο και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις».


Το απόρρητο υπηρεσιακό σημείωμα


«Μην κάνουμε άλλα σχόλια, νομίζω ότι προέχει να είμαστε συσπειρωμένοι και ενωμένοι όταν αντιμετωπίζουμε εθνικά θέματα», σχολίασε ο υπουργός Εθνικής ΄Αμυνας, Γιάννος Παπαντωνίου.