Ανασύρθηκε το βράδυ της Παρασκευής ο Βρετανός, ο οποίος έχασε τη ζωή του, όταν το μεσημέρι κατέρρευσε το μεταλλικό στέγαστρο στον αρχαιολογικό χώρο Ακρωτήρι της Σαντορίνης.

Από την κατάρρευση τραυματίστηκαν άλλοι έξι τουρίστες. Πρόκειται για έναν Έλληνα, δύο Αμερικανούς, μία Γερμανίδα και δύο Σλοβένους. Τρεις από τους αλλοδαπούς μεταφέρθηκαν με C-130 και νοσηλεύονται σε νοσοκομεία της Αθήνας.


Η αιτία της πτώσης τμήματος του στεγάστρου, που έχει συνολική έκταση 1.000 τ.μ. και καλύπτει τον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου, δεν έχει διευκρινιστεί προς το παρόν, πάντως γίνεται λόγος για κατασκευαστικό λάθος.


Το έργο γίνεται υπό την επίβλεψη της Αρχαιολογικής Εταιρείας και δεν έχει ακόμη παραδοθεί στο υπουργείο Πολιτισμού. Η κατασκευάστρια κοινοπραξία ανακοίνωσε ότι η κατασκευή έγινε με τα πιο υψηλά τεχνικά πρότυπα και κάτω απο τη συνεχή επίβλεψη της αρχαιολογικής εταιρίας.


Στο νησί μετέβησαν ο υφυπουργός Πολιτισμού, ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος και ομάδα των ΕΜΑΚ. Ο Π. Τατούλης δήλωσε ότι θα διεξαχθεί έρευνα σε βάθος, προκειμένου να εντοπιστούν οι υπεύθυνοι για το τραγικό δυστύχημα. Σε σύσκεψη, που έγινε στο υπουργείο με την επιστροφή του στην Αθήνα, αποφασίστηκε η συγκρότηση επιτροπής, από αρμόδια στελέχη του ΥΠΠΟ και από εκπροσώπους του ΕΜΠ και του Τεχνικού Επιμελητηρίου, η οποία θα ερευνήσει τα αίτια και θα εκδώσει σχετικό πόρισμα.


Ερωτήματα
Την επομένη της τραγωδίας εγείρονται ερωτήματα γιατί το υπουργείο Πολιτισμού έδωσε την άδεια να ανοίξει ο αρχαιολογικός χώρος Ακρωτηρίου Θήρας παρά το αίτημα των κατασκευαστών και του διευθυντή του αρχαιολογικού χώρου Χρίστου Ντούμα.


Σύμφωνα μετο Βήμα, το αίτημα είχε εισακουσθεί το καλοκαίρι του 2003 από τον τότε υπουργό Πολιτισμού Ευάγγελο Βενιζέλο, αλλά ανατράπηκε εν συνεχεία από τον υφυπουργό Πολιτισμού Πέτρο Τατούλη το 2004. Επί δύο συνεχή καλοκαίρια, του 2004 και του 2005, ο αρχαιολογικός χώρος με απόφαση του υφυπουργού Πολιτισμού ήταν ανοιχτός, ενώ έκλεινε μόνο τον χειμώνα, οπότε η τουριστική κίνηση είναι ελάχιστη.


Η βασική δικαιολογία ήταν ότι δεν είναι δυνατόν ένας τόσο γνωστός, διεθνώς αρχαιολογικός χώρος να παραμένει κλειστός για τους τουρίστες. Παρασκηνιακώς όμως έφθασαν οι πληροφορίες για πιέσεις, οι οποίες ασκούνταν στο υπουργείο από φορείς του νησιού, αλλά και από ταξιδιωτικούς πράκτορες, προκειμένου το Ακρωτήρι να παραμείνει ανοικτό.


Σε επικοινωνία της εφημερίδας Τα Νέα με τον αρχιτέκτονα Νίκο Φιντικάκη, που σχεδίασε το στέγαστρο με ομάδα συναδέλφων του, απέδωσε την απόλυτη ευθύνη στην εταιρεία που είχε αναλάβει την κατασκευή του.


Ιστορικό έργου
Σε ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, αναφέρεται το ιστορικό του έργου, το οποίο έχει ως εξής:


«Από την έναρξη κιόλας της ανασκαφής στο Ακρωτήρι της Θήρας, το 1967, έγινε κατανοητό ότι τα διατηρούμενα κάτω από τη θηραϊκή γη, σε καλή σχετικά κατάσταση, πολυώροφα μνημεία είχαν ανάγκη άμεσης προστασίας από τα στοιχεία της φύσης. Κτισμένα με πέτρες και χώμα απειλούνταν με κατάρρευση λόγω της αποσύνθεσης των οργανικών υλικών -άχυρα και ξυλοδεσιές- που είχαν χρησιμοποιηθεί ως συνεκτικά στις τοιχοποιίες. Αυτή η ανάγκη ώθησε τον ανασκαφέα Καθηγητή Σπ. Μαρινάτο να προχωρήσει στην κάλυψη του ανασκαπτόμενου χώρου με ενιαίο στέγαστρο.


Το παλιό εκείνο στέγαστρο από Dexion λειτούργησε αποτελεσματικά για αρκετά χρόνια, αλλά στη δεκαετία του 90 κρίθηκε ότι έπρεπε να αντικατασταθεί, αφενός διότι είχε διαβρωθεί από το «εχθρικό» περιβάλλον (ηφαιστειακά υλικά σε συνδυασμό με την αλμύρα της θάλασσας) και αφετέρου διότι η επικάλυψη με φύλλα αμιαντοτσιμέντου είναι αντίθετη πλέον με τη νομοθεσία ως ανθυγιεινή.


Από αρχαιολογικής απόψεως, η προκαταρκτική μελέτη του έργου εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 1996 μετά την αρ. 40/07.11.95 γνωμοδότηση του ΚΑΣ και η μελέτη τον Φεβρουάριο του 1998 με την αρ. 9/3-2-98 αντίστοιχη γνωμοδότηση του ΚΑΣ. Η έγκριση της μελέτης από πλευράς ΥΠΠΟ αφορά μόνον στην τήρηση των δεσμεύσεων της αρχαιολογικής νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων και δεν υποκαθιστά τυχόν άλλες απαιτούμενες εγκρίσεις. Το έργο έχει λάβει οικοδομική άδεια τον Φεβρουάριο του 2001.


Η μελέτη αποτελούσε συνέχεια του βραβευθέντος Ερευνητικού Προγράμματος «ASPIRE» (Archaeological Sites Protection Implementing Renewable Energies), ως πρωτότυπη και καινοτομική παρέμβαση στον αρχαιολογικό χώρο με χρήση ήπιων μορφών ενέργειας. Ο φέρων οργανισμός του νέου στεγάστρου είναι μεταλλικός από χάλυβα, κατά το πλείστον ανοξείδωτο υψηλής αντοχής, με πρόβλεψη για φορτίο 15 εκ. θηραϊκής γης, με πρόσθετο φορτίο εμποτισμού από όμβρια ύδατα. Η επικάλυψη με θηραϊκή γη είχε προβλεφθεί αφενός για την αποκατάσταση τον τοπίου και αφετέρου για να εξασφαλισθεί με ήπια και οικολογικά μέσα η δημιουργία κατάλληλων συνθηκών του εσωτερικού περιβάλλοντος.


Πρόκειται περί ενός εξαιρετικά πολύπλοκου έργου από πάσης απόψεως, δεδομένου μάλιστα ότι κατά τις εκσκαφές των φρεάτων των πασσάλων θεμελίωσης βρέθηκαν πολλά αρχαιολογικά ευρήματα, τα οποία απαίτησαν μεγάλη και χρονοβόρα ανασκαφική εργασία. Ως εκ τούτου, το πλήθος των εμπλεκομένων επιστημόνων στην πραγματοποίηση του έργου είναι πολύ μεγάλο.


Φορέας υλοποίησης του έργου είναι η εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρία, νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, με υπεύθυνο εκ μέρους της τον ομότιμο καθηγητή Αρχαιολογίας κ. Χρίστο Ντούμα, Διευθυντή των ανασκαφών. Η Αρχαιολογική εταιρεία ανέθεσε την αρχική μελέτη σε σύμπραξη τεχνικών γραφείων, με συντονιστή τον αρχιτέκτονα κ. Ν. Φιντικάκη. Η κατασκευή του έργου ανατέθηκε επίσης από την Αρχαιολογική Εταιρεία μετά από διαγωνισμό στην κοινοπραξία κατασκευαστικών εταιρειών J and P Ιωάννου και Παρασκευαϊδης (ΕΛΛΑΣ) ΑΤΕ, Κ/Ξ ΑΒΑΞ ΑΕ, ΑΤΕ ΓΝΩΜΩΝ Α.Ε., IMPREGILO SpA, με το σύστημα μελέτη-κατασκευή, το οποίο σημαίνει ότι η ανάδοχος εταιρεία συμπλήρωσε με δικούς της μελετητές την αρχική μελέτη. Η διοίκηση και η επίβλεψη του έργου γινόταν από τον Τεχνικό Σύμβουλο Διοίκησης και Επίβλεψης (Τ.Σ.Δ.Ε.), με σύμπραξη των εταιρειών Ευθύνη και Έρευνα Ε.Π.Ε., Ελληνοτεχνική Α.Ε., Τάλως Μελετητική Α.Ε. Το νέο στέγαστρο άρχισε να κατασκευάζεται το Νοέμβριο του 1999.


To έργο δημοπρατήθηκε τον Ιανουάριο του 1999 από την Αρχαιολογική Εταιρεία με προϋπολογισμό 3,1 δις δρχ. (9.115.600 ευρώ), με δυνατότητα υποβολής και προσφορών μεγαλύτερων από το ποσό αυτό. Η σύμβαση υπογράφηκε τελικώς το Νοέμβριο του 1999, με συμβατικό ποσό 7 δις δρχ (20.600.000 ευρώ) και δικαίωμα αύξησης του ανατιθέμενου οικονομικού αντικειμένου μέχρι 50 %.


Το έργο είχε ενταχθεί στο Β΄ ΚΠΣ τον Ιούλιο του 1998 με ποσό 3.713,6 εκατομμύρια δρχ. (10,9 εκ.€). Τελικώς, από το Β’ ΚΠΣ διατέθηκαν 3.513 εκατομμύρια δρχ (10,31 εκ €) για την πρώτη φάση του έργου. Η Β΄φάση, ύψους 10.271.460€, εντάχθηκε αρχικά τον Οκτώβριο του 2001 στο Γ΄ ΚΠΣ ως έργο γέφυρα, αλλά απεντάχθηκε τον Ιούλιο του 2004 για διαδικαστικούς λόγους και η δαπάνη καλύφθηκε από εθνικούς πόρους. Ταυτοχρόνως, δηλαδή τον Ιούλιο του 2004, και προκειμένου να ολοκληρωθεί το έργο, το οποίο είχε παραμείνει ημιτελές με κίνδυνο να καταστραφούν αρχαιότητες αλλά και να γίνουν ατυχήματα, το ΥΠΠΟ ζήτησε από το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών επιπλέον χρηματοδότηση, οπότε η Γ΄ φάση χρηματοδοτήθηκε από εθνικούς πόρους, ύψους 20.013.590€. Ητοι, το συνολικό κόστος του έργου ανήλθε σε 40.594.661€. Στο ποσό αυτό συμπεριλαμβάνονται και δαπάνες για αρχαιολογική έρευνα και συντήρηση των ευρημάτων κατά την εκσκαφή των θεμελίων.


Στη σύμβαση υπήρχε ρήτρα ότι ΄΄Ο ανάδοχος θα εξασφαλίσει τη δυνατότητα επισκεψιμότητας του αρχαιολογικού χώρου καθόλη τη διάρκεια εκτέλεσης του έργου με τη δημιουργία ειδικών διαδρομών ανάλογα με τις ανάγκες του έργου και του εργοδότη. Αυτό θα γίνεται με προηγούμενη έγγραφη εντολή του Τεχνικού Συμβούλου Διοίκησης Έργου΄΄ και ρυθμίζεται η επιπλέον αμοιβή του Αναδόχου. Στο ίδιο άρθρο της Σύμβασης αναφέρεται ότι στην επιπλέον αυτή αμοιβή ΄΄περιλαμβάνονται και οι δαπάνες ασφαλιστικής κάλυψης των επισκεπτών΄΄. Η παραπάνω παράλληλη επισκεψιμότητα εντάσσεται στις πρόσθετες εργασίες..


Πράγματι, ο Τεχνικός Σύμβουλος Διοίκησης Έργου εισηγήθηκε τον Ιανουάριο του 2002 προς το Διοικητικό Συμβούλιο της Αρχαιολογικής Εταιρείας την τακτοποίηση του θέματος αυτού και το Δ.Σ. αποδέχτηκε την εισήγηση τον Φεβρουάριο του 2002. Έκτοτε, το Υπουργείο Πολιτισμού, κατόπιν εισηγήσεων του ανασκαφέα του χώρου κ. Χρ. Ντούμα, ως εκπροσώπου της Αρχαιολογικής Εταιρείας, όρισε περιόδους λειτουργίας του αρχαιολογικού χώρου σύμφωνα με τις προτάσεις του τελευταίου».