Το πορνό σκοτώνει την ψυχική υγεία - Τι δείχνει νέα μελέτη

Η ηλικία στην οποία κάποιος ξεκινάει τη συστηματική παρακολούθηση πορνογραφικού υλικού στην καθημερινότητά του συνδέεται με την ψυχική του υγεία αργότερα. Νέα έρευνα δείχνει ότι η ταχεία μετάβαση από την αρχική έκθεση στη συχνή χρήση σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα ψυχολογικής επιβάρυνσης.

Η μετάβαση από την περιέργεια στη συνήθεια

Η επαφή με πορνογραφικό περιεχόμενο είναι πλέον εξαιρετικά συχνή, ιδίως στην εφηβεία. Πολλοί νέοι έρχονται σε επαφή τυχαία, μέσω διαδικτύου ή κοινωνικών δικτύων, χωρίς απαραίτητα να το επιδιώκουν. Ωστόσο, οι επιστήμονες ξεχωρίζουν αυτή την πρώτη, συχνά τυχαία εμπειρία από τη στιγμή που κάποιος αρχίζει να αναζητά το υλικό συνειδητά και σε τακτική βάση. Αυτή η μετάβαση είναι πιο καθοριστική από όσο πιστευόταν μέχρι σήμερα.

Αντλώντας δεδομένα από περισσότερους από 1.300 ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι ερευνητές χαρτογράφησαν τρία βασικά «μοτίβα» συμπεριφοράς. Η μεγαλύτερη ομάδα, περίπου τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων, είχε έρθει σε επαφή με πορνογραφικό υλικό γύρω στα 14 και είχε καθιερώσει συστηματική χρήση μέχρι τα 18. Τα άτομα αυτά εμφάνιζαν υψηλότερη συχνότητα παρακολούθησης και μεγαλύτερη διάρκεια ανά συνεδρία, ενώ δήλωναν και μεγαλύτερη εξοικείωση με πιο ακραίες μορφές περιεχομένου.

Πότε η χρήση γίνεται πρόβλημα

Σε αυτή την ομάδα παρατηρήθηκε και η μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση. Τα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και αυτοκτονικού ιδεασμού ήταν αυξημένα σε σχέση με τις άλλες ομάδες. Παράλληλα, καταγράφονταν συχνότερα προβλήματα με άλλες συμπεριφορές, όπως η κατανάλωση αλκοόλ, η χρήση κάνναβης ή ο τζόγος. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η σταδιακή αναζήτηση πιο έντονου περιεχομένου θυμίζει μηχανισμούς «εθισμού», όπου το άτομο χρειάζεται όλο και πιο ισχυρά ερεθίσματα για να επιτύχει το ίδιο αποτέλεσμα.

Στον αντίποδα, μια πολύ μικρότερη ομάδα ξεκίνησε να βλέπει τέτοιο υλικό πολύ αργότερα, κοντά στα 30, και ανέπτυξε συστηματική συνήθεια μετά τα 35. Παρότι η χρήση τους ήταν περιορισμένη, τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης ήταν αντίστοιχα με εκείνα της πρώτης ομάδας. Η διαφορά εδώ φαίνεται να σχετίζεται με εσωτερικές συγκρούσεις: πολλοί από αυτούς δήλωναν θρήσκοι και ένιωθαν ενοχή ή ντροπή για τη συμπεριφορά τους, ακόμη κι αν αυτή ήταν σπάνια.

Ο ρόλος της ενοχής και των αξιών

Το φαινόμενο αυτό εξηγείται μέσα από την έννοια της «ηθικής ασυμφωνίας», όταν δηλαδή οι πράξεις ενός ατόμου συγκρούονται με βαθιά ριζωμένες αξίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ακόμη και μια περιστασιακή συμπεριφορά μπορεί να βιώνεται ως σοβαρό προσωπικό σφάλμα, εντείνοντας το άγχος και τη συναισθηματική πίεση. Έτσι, δεν είναι μόνο η συχνότητα που μετρά, αλλά και το πώς αντιλαμβάνεται κάποιος ο ίδιος τη συμπεριφορά του.

Η τρίτη ομάδα παρουσίαζε ένα ενδιάμεσο προφίλ: πρώιμη έκθεση, αλλά καθυστέρηση στη συστηματική χρήση μέχρι πολύ αργότερα στη ζωή. Αυτοί οι συμμετέχοντες εμφάνιζαν τα χαμηλότερα επίπεδα ψυχολογικής επιβάρυνσης, γεγονός που ενισχύει την ιδέα ότι η πρώιμη επαφή από μόνη της δεν είναι καθοριστική. Αντίθετα, ο ρυθμός με τον οποίο η επαφή μετατρέπεται σε συνήθεια φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία.

Παρά τα ενδιαφέροντα ευρήματα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν μπορεί να αποδειχθεί αιτιώδης σχέση. Είναι πιθανό άτομα που ήδη αντιμετωπίζουν άγχος ή κατάθλιψη να στρέφονται σε τέτοιο περιεχόμενο ως τρόπο διαχείρισης συναισθημάτων. Επιπλέον, παράγοντες όπως η εύκολη πρόσβαση στο διαδίκτυο στις νεότερες γενιές επηρεάζουν σημαντικά τις συνήθειες. Η έρευνα βασίστηκε επίσης σε αναμνήσεις, οι οποίες δεν είναι πάντα ακριβείς. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί ζητούν πιο μακροχρόνιες μελέτες που θα παρακολουθούν τη συμπεριφορά σε πραγματικό χρόνο.