Η εγκατάλειψη του Μομπούτου από τις ΗΠΑ, μετά το 1990 και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, έδωσε χώρο δράσης στους αντιπάλους του, που, δεν ήταν και λίγοι. Παρ ότι ο κονγκολέζος δικτάτορας στράφηκε στη Γαλλία, η οποία είχε πολλά οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή, η αλλαγή πλεύσης των ΗΠΑ κι η ανακατανομή σφαιρών επιρροής του κόστισε την εξουσία.
Αντιμέτωποι με έναν ανάλγητο δικτάτορα, οι εχθροί του Μομπούτου Σέσε Σέκο κατέφευγαν στα σύνορα Ζαίρ-Ρουάντας, τόπο που παραδοσιακά, από το 1961, φιλοξενούσε τους αντάρτες που αντιτίθονταν στο καθεστώς. Ορισμένοι ηγέτες της αντιπολίτευσης- μεταξύ των οποίων και ο Λοράν Καμπιλά, που είχε ως σκοπό της ζωής του την ανατροπή του Μομπούτου, αλλά για διαφορετικούς λόγους ανά δεκαετία- είχαν καταφύγει στην Ουγκάντα. Οι αυτοεξόριστοι και καταδιωγμένοι θα ενωθούν το φθινόπωρο του 1996, δημιουργώντας τη Συμμαχία Δημοκρατικών Δυνάμεων για την Ελευθέρωση του Κονγκό-Ζαΐρ (Alliance des Forces Democratiques pour la Liberation du Congo-Zaire -AFDL) με ηγέτη τον Λοράν Καμπιλά, ο οποίος, τον Ιούνιο του 1997 θα τους οδηγήσει στη νίκη: την ανατροπή του Μομπούτου και την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας. Η είσοδος του πάλαι ποτέ Μαρξιστή Καμπιλά στην Κινσάσα θα γίνει χωρίς αντίσταση και σε κλίμα γιορτής.
Ο Λοράν Καμπιλά, είχε σπουδάσει στη Γαλλία πολιτική φιλοσοφία, αλλά δεν του φάνηκε χρήσιμη. Επί 40 χρόνια υπήρξε επαναστάτης για να καταλήξει δικτάτορας, παρ ότι ο ίδιος θεωρούσε εαυτόν διάδοχο του Πατρίς Λουμούμπα. Στη δεκαετία του 1960, βρέθηκε στο πλευρό του ο Τσε Γκεβάρα, ο οποίος απογοητεύτηκε πλήρως από τον Καμπιλά κι αποχώρησε. Από το 1967, οπότε ίδρυσε το Λαϊκό Επαναστατικό Κόμμα, δρα κατά του Μομπούτου στην περιοχή Κιβού, κοντά στη λίμνη Ταγκανίκα -πολλοί υποστηρίζουν ότι ήδη τον προσεγγίζει η CIA, με τις ευλογίες της οποίας θα προχωρήσει μετά το 1996. Στο Κιβού, με χρήματα που προέρχονται από τα χρυσορυχεία που ελέγχει και την Κίνα, θα δημιουργήσει μία σχεδόν αυτονομη πολιτεία, με κοινοβιακές φάρμες, σχολειά και ιατρεία. Αναπτύσσει φιλίες με τον Γιοβέρι Λουσεβένι -αντάρτη, αργότερα ηγέτη της Ουγκάντα- που τον ξέρει από φοιτητή, και τον Πολ Καγκάμε – αργότερα ηγέτη της Ρουάντα. Το 1975, το όνομά του επιστρέφει στην επικαιρότητα, όταν, ελλείψει χρημάτων, οι αντάρτες του απάγουν τρεις αλλοδαπούς, τους οποίους απελευθερώνουν αφού εισπράξουν λύτρα 500.000 δολαρίων. Η αγιογραφία ραγίζει. Ο στρατηγός Μμπούμπα Ναθάναέλ -αντάρτης κατά του Μομπούτου- θα τον χαρακτηρίσει «βαποράκι πολύτιμων υλικών» και θα καταγγείλει ότι «αυτός κι οι δήθεν αντάρτες του κάνουν λαθρεμπόριο ελεφαντόδοντου και χρυσού, τα οποία περνούν στο Μπουρούντι». Από το 1988 ως το 1996, εξαφανίζεται -κυκλοφορούν φήμες ότι έχει πεθάνει. Βρισκόταν στο Νταρ Ελ Σαλάμ και εμπορευόταν χρυσό, λένε οι φήμες. Το 1996 καταφέρνει να εισπράξει -πέραν της ανησυχίας των Τούτσι- και την λαϊκή οργή κατά του Μομπούτου, και να σχηματίσει το στρατό που νίκησε τον παλιό δικτάτορα, για να αναδείξει, εν αγνοία του, έναν νέο, που είχε εμφανιστεί πάλι στο προσκήνιο, κυριολεκτικά από το πουθενά.
Η πορεία που ακολούθησε μετά την ανάληψη της εξουσίας ο Λοράν Ντεζιρέ Καμπιλά, δεν ήταν αυτή που επιθυμούσε ο λαός του. ο ήρωα εξέπεσε γρήγορα του βάθρου του. Ανακήρυξε το AFDL ως μόνο νόμιμο κόμμα της χώρας. Κατηγορούσε για νεποτισμό το Μομπούτου, κι έκανε στρατηγό το γιό του και υπουργό Εξωτερικών τον ανηψιό του. Τον Μάη του 1997 ως αυτοανακηρυχθείς πρόεδρος της Δημοκρατίας, συγκεντρώνει δια νόμου όλες τις εξουσίες στα χέρια του. Δεν αποκατέστησε τον βετεράνο αγωνιστή Ετιέν Τσισεκεντί, που αποτελούσε σύμβολο του αγώνα κατά του Μομπούτου. Άλλαξε στάση έναντι των Τούτσι του Ζαίρ (γνωστοί ως Μπανιαμουλέντζε, είχαν διωχθεί από τον Μομπούτου, που τους έστειλε δια νόμου στη Ρουάντα τον καιρό της γενοκτονίας, παρ ότι επί δεκαετίες ζούσαν στο Κονγκό/Ζαίρ) οι οποίοι τον είχαν στηρίξει κι είχαν πολεμήσει στο πλευρό του. Κατηγορείται για μαζικές σφαγές προσφύγων Χούτου. Υποσχόταν κι ανέβαλε τις δημοκρατικές εκλογές συνεχώς. Η χώρα βρίσκεται σε αναταραχή, κι ο ίδιος έχει απογοητεύσει όσους τον πίστευαν. Πρώτοι θα ξεσηκωθούν οι Τούτσι του Ζαΐρ -το οποίο ο Καμπιλά μετονομάζει σε Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό- τον Ιούλιο του 1998. Οι πιστές στον Καμπιλά δυνάμεις θα απαντήσουν με εκτεταμένες επιχειρήσεις- ο νέος εμφύλιος έχει ξεκινήσει. Οι χώρες της περιοχής θα μπουν σύντομα στο χορό: Αγκόλα, Ζιμπάμπουε και Ναμίμπια στο πλευρό του Καμπιλά, Ουγκάντα και Ρουάντα στο πλευρό των Μπανιαμουλέντζε. Παρά την ειρηνευτική συμφωνία που θα επιτευχθεί στη Λουσάκα το καλοκαίρι του 1999, οι μάχες θα συνεχίζονται στα ανατολικά της χώρας. Η δολοφονία του δεν ήταν αναμενόμενη ωστόσο.
Λοράν Καμπιλά-Χρονολόγιο
(πηγή: ΑΠΕ)
Γεννήθηκε το 1938. Ήταν έγγαμος, πατέρας έξι παιδιών.
Αρχές της δεκαετίας του 60: Πολέμησε μαζί με τον Τσε Γκεβάρα και τους κουβανούς αντάρτες στο ανατολικό Ζαϊρ.
1965: Συμμετέχει στην εξέγερση υπό τον Πιερ Μουλέλε, πρώην υπουργού Παιδείας στην κυβέρνηση Πατρίς Λουμούμπα. Την εξέγερση καταστέλλει με διεθνή βοήθεια ο πρόεδρος Μομπούτου Σέσε Σέκο.
Τέλη της δεκαετίας του 80: βρίσκεται συχνά την Ουγκάντα, μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους αντάρτες του Μουσεβένι.
Οκτώβριος 1996: Ξεσπούν οι συγκρούσεις μεταξύ του στρατού και των ανταρτών Τούτσι στο ανατολικό Ζαϊρ. Τίθεται επικεφαλής ενός συνασπισμού τεσσάρων κομμάτων με την επωνυμία «συμμαχία Δημοκρατικών Δυνάμεων για την Απελευθέρωση του Κονγκό».
16/5/1997: Ο πρόεδρος Μομπούτου Σέσε Σέκο εγκαταλείπει την εξουσία. Αργότερα ο Μομπούτου διαφεύγει στο Τογκό, απόπου καταλήγει στο Μαρόκο.
17/5/1997: Οι αντάρτες, των οποίων ηγείται, φθάνουν στα προάστεια της Κινσάσα. Αναλαμβάνει την αρχηγία του κράτους.
18/5/1997: Οι αντάρτες εισέρχονται στην Κινσάσα και αλλάζουν το όνομα της χώρας σε «Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό».
22/5/1997: Σχηματίζει κυβέρνηση.
29/5/1997: Ορκίζεται πρόεδρος και επιβιώνει σε αυτή τη θέση, παρά τον εμφύλιο και την αστάθεια στην περιοχή ως το Γενάρη του 2001. Στο μεταξύ, αναβάλλει τις εκλογές και καταφέρνει να χάσει το φωτοστέφανο του «λυτρωτή», που του χάρισε η ανατροπή του Μομπούτου.
18/1/2001: Ανακοινώνεται επίσημα η δολοφονία του.













