Μαοϊσμός: Το απανατολίτικο παιδί του μαρξισμού, τον 20ο αιώνα, ο μαοϊσμός φέρει το όνομα του ηγέτη της κινεζικής επανάστασης, του Μάο Τσε Τουγκ κι αποτελεί ουσιαστικά μια μεθοδολογία, κι όχι ιδεολογία (οι εχθροί του Μάο, τον χαρακτηρίζουν «καθαρό οπορτουνισμό») με στόχο την προσαρμογή των μαρξιστικών-λενινιστικών θέσεων σε μια αχανή, πολυδιασπασμένη και κατά το πλείστον αγροτική χώρα. Θα μπορούσε ωστόσο να θεωρηθεί ότι υπήρχε κάποια ιδεολογικοποίηση -ας μας επιτραπεί ο νεολογισμός- κι εξιδανίκευση των μαζικών κινήσεων, έστω κι υποχρεωτικών, σε αντίθεση με το κομματικό μοντέλο της ΕΣΣΔ.










Βασικό στοιχείο του μαοϊσμού ήταν η πρόθεση των επιλογών του «μεγάλου τιμονιέρη», ο οποίος αναζήτησε τρόπους να εκφράσει την «συλλογική θέληση» του κινεζικού λαού. Στο Μαοϊκό μοντέλο, ρόλος του ισχυρού, δε δίδεται στο Κόμμα, όπως έγινε στην ΕΣΣΔ, αλλά στο Στρατό. Βάση δεν αποτελεί η τάξη των βιομηχανικών εργατών (που, ούτως ή άλλως, ήταν λίγοι, σε σχέση με τους αγρότες) αλλά οι αγροτοκτηνοτρόφοι, που χρίστηκαν προλεταριάτο. Στο μαοϊκό μοντέλο υπήρξαν δύο διάσημες αποτυχίες: «το μεγάλο άλμα» και η «πολιτιστική επανάσταση».

Το πρώτο ήταν η προσπάθεια δημιουργίας κινήτρων για το στήσιμο οικιακών βιοτεχνιών και βιοτεχνιών, και το δεύτερο η δημιουργία «αντι-διανόησης», με την επιβολή της «ταξικής παιδείας», δηλαδή της υποχρέωσης των διανοουμένων, φοιτητών και βιομηχανικών εργατών να ζήσουν μεγάλα χρονικά διαστήματα στην ύπαιθρο, εργαζόμενοι ως αγροτοκτηνοτρόφοι, σε συνθήκες στις οποίες δεν ήταν συνηθισμένοι, για να αποκτήσουν αλληλεγγύη με το κινέζικο προλεταριάτο.