Μητσοτάκης - Ερντογάν: Αναζητείται «λειτουργική σχέση» και όχι αποτέλεσμα εν μέσω Navtex και απειλών
Χαμηλές προσδοκίες και υψηλό διακύβευμα. Οξύμωρο σχήμα; Μάλλον όχι, όταν μιλάμε για ένα ελληνοτουρκικό ραντεβού κορυφής και μάλιστα σε περιβάλλον οιονεί κατάρρευσης της μεταπολιτευτικής διεθνούς τάξης.
Όσο και εάν οι ηγεσίες σε Ελλάδα και Τουρκία αντιλαμβάνονται ότι σειρά παραμέτρων τόσο περιφερειακά και διεθνώς, όσο και στο εσωτερικό των δύο χωρών δεν διευκολύνουν την έναρξη ενός ουσιαστικού διαλόγου για την επίλυση της μιας και μόνης διαφοράς, που αναγνωρίζει η Αθήνα, ήτοι την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, η συνάντηση των Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την προσεχή Τετάρτη στην Άγκυρα είναι από μόνη της είδηση και πολύ σημαντική για παραπάνω από έναν λόγους.
Μιλώντας στο έγκριτο αμερικανικό περιοδικό Foreign Policy, ο πρωθυπουργός διεμήνυσε ότι «ακόμη και εάν δεν μπορούμε να επιλύσουμε προς το παρόν τη διαφορά μας με την Τουρκία, οφείλουμε να έχουμε μια λειτουργική σχέση με τους γείτονες μας».
Από τα «ήρεμα νερά» στην ελεγχόμενη ένταση
Η περίοδος των ήρεμων νερών, όπως χαρακτηρίστηκε μετά τους φονικούς σεισμούς στην Αντιόχεια το Φεβρουάριο του 2023 και επισφραγίστηκε με τη Διακήρυξη των Αθηνών το Δεκέμβριο του ιδίου χρόνου έχει δώσει τη θέση της σε μία περίοδο ελεγχόμενης έντασης, όπου η τουρκική πλευρά αισθάνεται την ανάγκη να υπενθυμίζει συχνά πυκνά τις αναθεωρητικές της επιδιώξεις.
Η αντίδραση της Άγκυρας στην Κάσο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος – Κύπρου τον Ιούλιο του 2024, αλλά και οι πρόσφατες τουρκικές navtex…αορίστου διαρκείας, που αναμασούν τις ανυπόστατες τουρκικές αιτιάσεις περί αποστρατικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου μπορεί να μην ερμηνεύονται από την Αθήνα ως το πρώτο στάδιο ενός ακόμη «θερμού» επεισοδίου στο Αιγαίο ή την Ανατολική Μεσόγειο, ωστόσο, μαρτυρούν την προσπάθεια της Τουρκίας να τεστάρει τις αντοχές και τις αντιστάσεις της Ελλάδος.
Η καλή προσωπική χημεία μεταξύ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Ντόναλντ Τραμπ – δεν οδηγεί κατ' ανάγκη σε επωφελείς για την Άγκυρα εξελίξεις, όπως καταδεικνύει η στασιμότητα στο θέμα των F – 35 – εξηγεί μόνον μερικώς την επαναφορά της Τουρκίας στο γνωστό μοτίβο των προκλήσεων. Η στιβαρή στάση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο θέμα του αποκλεισμού της Τουρκίας από το ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, αλλά και η εμβάθυνση της αμυντικής σχέσης Ελλάδος – Ισραήλ είναι εξελίξεις, που ανησυχούν την τουρκική ηγεσία, που αντιλαμβάνεται τον άξονα Ισραήλ – Ελλάδος ως το κύριο εμπόδιο για τα ηγεμονικά της σχέδια στην ευρύτερη περιοχή.
«Λειτουργική σχέση»
Σε αυτό το περιβάλλον, ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος υπογραμμίζει στον FLASH ότι «η ανάγκη εμπέδωσης μιας λειτουργικής σχέσης με την Τουρκία είναι περισσότερο αναγκαία παρά ποτέ. Είναι κρίσιμο να διατηρηθούν ενεργοί, αλλά και να πολλαπλασιαστούν οι δίαυλοι επικοινωνίας σε κάθε επίπεδο, ώστε να μετριάζονται οι εντάσεις και να αποφεύγονται οι κρίσεις».
Είναι σαφές ότι στην κυβέρνηση προσβλέπουν σε μία εποικοδομητική συζήτηση και υπενθυμίζουν ότι η περίοδος της détente στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είχε απτά αποτελέσματα, όπως τη μείωση της παραβατικότητας στον αέρα, την καλύτερη συνεργασία με την Τουρκία στο Μεταναστευτικό και τη συνολική μείωση των ροών, τη διευκόλυνση της χορήγησης βίζας σύντομης διάρκειας για τους Τούρκους πολίτες και τις οικογένειές τους σε 12 νησιά του Αιγαίου καθώς και την εμβάθυνση του διμερούς εμπορίου.
Ποιοι θα ταξιδέψουν στην Άγκυρα
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του FLASH, το format θα είναι 1 + 2, δηλαδή ο πρωθυπουργός θα συναντηθεί με τον Τούρκο πρόεδρο παρουσία των Υπουργών Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν και των διπλωματικών συμβούλων τους, Μίλτωνα Νικολαΐδη και Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι.
Ακολούθως. θα πραγματοποιηθούν οι διευρυμένες συναντήσεις ανάμεσα στους Υπουργούς των δύο κυβερνήσεων και η χορογραφία θα ολοκληρωθεί με τις δηλώσεις των δύο ηγετών. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το Υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη αποστείλει από χθες στην Τουρκία κατάλογο θεμάτων ανά χαρτοφυλάκιο και αναμένει την απάντηση της γείτονος, ώστε να οριστικοποιηθούν οι Υπουργοί, που θα συνοδεύσουν τον πρωθυπουργό στην τουρκική πρωτεύουσα, αλλά και τις κοινές δηλώσεις και συμφωνίες, που θα υπογραφούν.
Η διμερής συνεργασία σε θέματα Μεταναστευτικού, Πολιτικής Προστασίας, Περιβάλλοντος και Τουρισμού είναι μάλλον βέβαιο πως θα περιληφθούν μεταξύ άλλων στην ατζέντα των συνομιλιών. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, και ο Υπουργός Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Αλλαγής, Γιάννης Κεφαλογιάννης θα μεταβούν μεταξύ άλλων στην Άγκυρα.
Επί τάπητος, πάντως, θα βρεθούν και ζητήματα περιφερειακού ενδιαφέροντος, όπως το Μεσανατολικό και το Ουκρανικό. Άλλωστε, σε μία περίοδο, όπου η αμερικανική παρεμβατικότητα, υπό τη μορφή της παρέμβασης με στόχο την επίλυση διεθνών κρίσεων ή προβλημάτων είναι ιδιαιτέρως έντονη Αθήνα και Άγκυρα φαίνεται ότι συμφωνούν πως δεν πρέπει τα ελληνοτουρκικά να μπουν στην…αμερικανική λίστα. Ερωτηθείς σχετικώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη χθεσινή του συνέντευξη στο Foreign Policy o πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι «είμαστε αμφότεροι πολύ έμπειροι, μπορούμε να διαχειριστούμε τις διαφωνίες μας, η ελληνοτουρκική σχέση δεν θα αποτελέσει ακόμη μία πηγή αποσταθεροποίησης στην ευρύτερη περιοχή», ενώ εκτίμησε παράλληλα ότι δεν διακρίνει κάποιο σοβαρό κίνδυνο κλιμάκωσης ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία.
Ξεχωριστό και τυπικά εκτός της ατζέντας του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδος – Τουρκίας είναι το ζήτημα της ανανέωσης του καθεστώτος της σύντομης βίζας προς τους Τούρκους πολίτες για τα 12 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, η ισχύς της οποίας λήγει στο τέλος του μήνα. Όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο FLASH, η Αθήνα προσανατολίζεται στην ανανέωση του προνομιακού για τους Τούρκους πολίτες καθεστώτος, κάτι, πάντως, που δεν είναι μία απλή υπόθεση, καθώς θα πρέπει να υποβληθεί αίτημα εξαίρεσης από τη Συνθήκη του Σένγκεν προς την Ευρωπαική Επιτροπή.
