Οπως οι περισσότεροι ηγέτες ανταρτικών κινημάτων, ο Ραφαέλε Σεμπαστιάν Γκιλέν είναι μορφωμένος και προέρχεται από μια αστική, εύπορη οικογένεια. Το τέταρτο από τα οκτώ παιδιά ιδιοκτήτη μιας αλυσίδας καταστημάτων επίπλων γεννήθηκε στις 19 Ιουνίου του 1957 στην πόλη Ταμπίκο στην επαρχία Ταμαγιουλίπας που βρίσκεται περίπου στο ενδιάμεσο της Πόλης του Μεξικού και της μεθορίου με την Πολιτεία του Τέξας. Τελείωσε το δημοτικό και το γυμνάσιο στους Ιησουίτες του Ταμπίκο, ενώ οι γονείς του τον παρότρυναν καθημερινά να διαβάζει νοτιο-αμερικανούς ποιητές.
Το 1977 γράφεται στο τμήμα Φιλοσοφίας του Αυτόνομου Πανεπιστημίου του Μεξικό και τρία χρόνια αργότερα παίρνει το πτυχίο του με άριστα για την εργασία του «Η φιλοσοφία της εκπαίδευσης». Την ίδια χρονιά αρχίζει να διδάσκει -ως βοηθός στο Πανεπιστήμιο- γραφικές τέχνες. Το 1982, εξαφανίζεται για έξι μήνες και σύμφωνα με πληροφορίες εκπαιδεύεται στη ζούγκλα του Λακοντόν. Μέχρι το 1985 συνεχίζει να παραδίδει μαθήματα στο Πανεπιστήμιο, απουσιάζει, ωστόσο, συχνότατα.
Την χρονιά αυτή σε ηλικία 28 ετών αποφασίζει να εγκαταλείψει τη θέση του καθηγητή για να οργανώσει ένα ένοπλο κίνημα στην επαρχία Τσιάπας, από το οποίο θα γεννηθεί ο Εθνικός Απελευθερωτικός Στρατός των ζαπατιστας. Εννέα χρόνια αργότερα, την 1η Ιανουαρίου του 1994 αρχίζει ο επτάχρονος αγώνας του Μάρκος εναντίον των ομοσπονδιακών στρατευμάτων του Μεξικού, τον οποίο συντονίζει μέσα από τη ζούγκλα του Λακοντόν. Η αρχή γίνεται με την κατάληψη από τις δυνάμεις των ζαπατίστας πέντε χωριών της επαρχίας Τσιάπας, μεταξύ των οποίων το Σαν Κριστομπάλ ντε λας Κάζας και το Οκοσίνγκο. Οι κάτοικοί του, που έχουν συνταχθεί στο πλευρό του Μάρκος, ζητούν την αυτονόμηση της επαρχίας, διαμαρτυρόμενοι για την νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική και τη διαφθορά της κυβέρνησης του Κάρλος Σαλίνας ντε Κορτάρι.
Στις 12 Ιανουαρίου, 15.000 άνδρες του τακτικού στρατού του Μεξικού εξαπολύουν σφοδρή επίθεση εναντίον των ανταρτών. Θα κρατήσει 12 ημέρες- στη διάρκεια των οποίων- τουλάχιστον 100 ινδιάνοι θα σκοτωθούν. Η κυβέρνηση Σαλίνας απορρίπτει την προτεινόμενη εκεχειρία και οι δυνάμεις του Μαρκος αναδιπλώνονται στη πυκνή ζούγκλα του Λακοντόν.













