Ώρα αποφάσεων για τη Mercosur στην ΕΕ - Οι υπέρ, οι αρνητές και τι θα γίνει μετά

Μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, συνεχών αναβολών και αντιπαραθέσεων στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη μέλη αναμένεται να ψηφίσουν σήμερα Παρασκευή 9 Ιανουαρίου εάν θα εξουσιοδοτήσουν την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, να υπογράψει την περιβόητη συμφωνία της Mercosur.

Η ψηφοφορία θα γίνει πάνω στο σχέδιο στο οποίο κατέληξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή -η οποία διαπραγματεύεται εκ μέρους των «27»- με το μπλοκ των τεσσάρων χωρών της Λατινικής Αμερικής που συγκροτούν τη Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη), τον Δεκέμβριο του 2024.

Πρόκειται για μία εμπορική συμφωνία μεταξύ της ένωσης κρατών που συναποτελούν τη Mercosur και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο για την κυκλοφορία προϊόντων από τη μία πλευρά στην άλλη.

Τι περιλαμβάνει η συμφωνία

Η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση των δασμών στο 91% των εξαγωγών προϊόντων της ΕΕ στις χώρες της Νότιας Αμερικής.

Παράλληλα, η ΕΕ αναμένεται να καταργήσει σταδιακά τους δασμούς στο 92% των εξαγωγών από τις χώρες της Mercosur, γεγονός που «ανοίγει τις πύλες» για την εισροή πολύ περισσότερων λατινοαμερικάνικων προϊόντων, σε χαμηλές τιμές, στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η Mercosur θα καταργήσει επίσης τους δασμούς στα γεωργικά προϊόντα της ΕΕ, όπως το 17% στα κρασιά και το 20-35% στα οινοπνευματώδη ποτά.

Μεταξύ των δύο πλευρών θα ισχύσουν ποσοστώσεις προϊόντων, που σημαίνει ότι μέχρι ένα όριο ποσότητας το προϊόν αυτό θα εισάγεται χωρίς καθόλου δασμούς ή με πολύ χαμηλούς δασμούς.

Για πιο «ευαίσθητα» γεωργικά προϊόντα, η ΕΕ θα προσφέρει αυξημένες ποσοστώσεις, συμπεριλαμβανομένων 99.000 τόνων επιπλέον βοδινού κρέατος, ενώ η Mercosur θα δώσει στην ΕΕ αφορολόγητη ποσόστωση 30.000 τόνων για τυριά.

Υπάρχουν επίσης ποσοστώσεις της ΕΕ για πουλερικά, χοιρινό κρέας, ζάχαρη, αιθανόλη, ρύζι, μέλι, καλαμπόκι και γλυκό καλαμπόκι για τα προϊόντα που θα έρχονται από τη Mercosur στην Ευρώπη. Αντίστοιχα, η Mercosur θα επιβάλει ποσοστώσεις για το γάλα σε σκόνη και το βρεφικό γάλα που θα έρχεται από την ΕΕ στα κράτη-μέλη της.

Το επιπλέον βοδινό κρέας αντιπροσωπεύει το 1,6% της κατανάλωσης βοδινού κρέατος στην ΕΕ και το 1,4% για τα πουλερικά. Οι υποστηρικτές της συμφωνίας επικαλούνται τις υπάρχουσες εισαγωγές ως απόδειξη ότι οι χώρες της Λατινικής Αμερικής που συμμετέχουν στην Mercosur, πληρούν τα πρότυπα της ΕΕ.

Η συμφωνία με την Mercosur θεωρείται ως η μεγαλύτερης κλίμακας εμπορική συμφωνία που έχει ποτέ συνάψει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα μπλοκ του «ναι» και του «όχι»

Προκειμένου να ξεπεραστούν οι πολυετείς καθυστερήσεις στην έγκριση της συμφωνίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέλεξε να τη χωρίσει, σε αδρές γραμμές, σε δύο σκέλη: στο πολιτικό και στο εμπορικό.

Το πολιτικό απαιτεί ομόφωνη έγκριση και επικύρωση από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών της ΕΕ, μία διαδικασία που αναμένεται να διαρκέσει μεγάλο διάστημα. Το εμπορικό σκέλος της συμφωνίας είναι που ψηφίζεται σήμερα στο Συμβούλιο της ΕΕ.

Για να εγκριθεί η συμφωνία απαιτείται πλειοψηφία τουλάχιστον 15 από τα 27 κράτη-μέλη.

Οι χώρες έχουν ξεκαθαρίσει τη στάση τους. Όπως αναφέρει το The Journal, η Γερμανία και η Ισπανία υποστηρίζουν την έγκριση της συμφωνίας, καθώς θεωρούν ότι θα αποτελέσει «ώθηση» για τη βιομηχανία και τις εξαγωγές. Οι δύο αυτές χώρες μάλιστα πιέζουν ώστε η συμφωνία να προχωρήσει γρήγορα.

Από την άλλη, στους αντιπάλους της συμφωνίας περιλαμβάνεται η Γαλλία, το Βέλγιο, η Πολωνία, η Ιρλανδία, που έχουν δημόσια εκφράσει τις ανησυχίες τους. Ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε χθες ότι η χώρα του θα καταψηφίσει τη συμφωνία.

Άλλωστε όλο το τελευταίο διάστημα οι Βέλγοι και Γάλλοι αγρότες διαδηλώνουν ενάντια στην επικύρωση της συμφωνίας με την Mercosur, με τα τρακτέρ να κάνουν την εμφάνισή τους ακόμα και μπροστά στον Πύργο του Άιφελ.

Αρνητική όμως εμφανιζόταν και η Ιταλία, η στάση της οποία θεωρείται ως καθοριστική.

Η υπογραφή της συμφωνίας αναβλήθηκε μετά την τελευταία σύνοδο κορυφής, με την Κομισιόν να προσπαθεί να φέρει στο τραπέζι διάφορα αντισταθμιστικά μέτρα προκειμένου να κάμψει τη στάση των «διαφωνούντων».

Σύμφωνα με το Euronews, το Παρίσι ενέτεινε τις προσπάθειές του τις τελευταίες εβδομάδες για τη δημιουργία ενός μπλοκ χωρών στην πλευρά του «όχι», εξασφαλίζοντας υποστήριξη από την Πολωνία, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία και ενδεχομένως την Αυστρία.

Ωστόσο, το μπλοκ αυτό δεν φαίνεται να επικρατεί. Μετά από μια σειρά παραχωρήσεων από την Κομισιόν, συμπεριλαμβανομένων ενισχυμένων διασφαλίσεων για την παρακολούθηση των διαταραχών της αγοράς και πρόωρων πληρωμών προκαταβολών για τους αγρότες, η Ιταλία φαίνεται να κάμπτεται και να στηρίζει τη συμφωνία.

Εάν μια ειδική πλειοψηφία (15 από τους 27) υποστηρίξει τη συμφωνία, θα είναι η πρώτη φορά που η Γαλλία θα μειοψηφήσει στο Συμβούλιο, το οποίο εκπροσωπεί τα κράτη μέλη στις Βρυξέλλες - ένα ακόμη πλήγμα για τον Μακρόν που αντιμετωπίζει μια βαθιά κρίση στο εσωτερικό της χώρας του.

Και μετά τι;

Αν στο σημερινό Συμβούλιο της ΕΕ η συμφωνία με την Mercosur πάρει το «πράσινο φως», η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν αναμένεται να ταξιδέψει στη Λατινική Αμερική τις επόμενες ημέρες, ώστε η συμφωνία ανάμεσα στα δύο μέρη να εγκριθεί σε μια πανηγυρική τελετή.

Επίσης, η συμφωνία θα παραπεμφθεί στο Ευρωκοινοβούλιο για την τελική έγκριση. Εκεί απαιτείται απλή πλειοψηφία των παρόντων ευρωβουλευτών. Σημειώνεται ότι παρ’ όλο που η σημερινή ψηφοφορία στο Συμβούλιο δίνει τη δυνατότητα στην Κομισιόν να υπογράψει, η συμφωνία δεν μπορεί να τεθεί σε ισχύ χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των ευρωβουλευτών.

Μόλις ολοκληρωθούν αυτά, το εμπορικό σκέλος μπορεί να τεθεί σε ισχύ προσωρινά, καταργώντας δασμούς σε προϊόντα όπως αυτοκίνητα και μηχανήματα από την ΕΕ, και αυξάνοντας τις ποσοστώσεις για κρέας και ζάχαρη από τη Λατινική Αμερική.