Πώς και πότε χορηγείται φορολογική ενημερότητα σε όσους έχουν οφειλές στην εφορία

Το νέο καθεστώς για την χορήγηση αποδεικτικού φορολογικής ενημερότητας σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που έχουν «κόκκινες» φορολογικές οφειλές, ξεκαθαρίζει με εγκύκλιο της η ΑΑΔΕ παρέχοντας διευκρινήσεις και αναλυτικά παραδείγματα για τα ποσά που παρακρατά η εφορία για την αποπληρωμή του χρέους σε περιπτώσεις μεταβίβασης ακινήτων ή σύστασης εμπράγματων δικαιωμάτων και είσπραξης χρημάτων από φορείς του Δημοσίου.

Ειδικότερα σύμφωνα με την εγκύκλιο:

Μεταβίβαση ακινήτου με ληξιπρόθεσμες οφειλές σε αναστολή

Σε περίπτωση που ένας φορολογούμενος θέλει να πουλήσει ακίνητο ή να συστήσει εμπράγματο δικαίωμα, όπως υποθήκη ή επικαρπία, ενώ έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές σε αναστολή είσπραξης που υπερβαίνουν τις 50.000 ευρώ παρακρατείται ποσοστό 50% επί του τιμήματος, εφόσον το τίμημα δεν είναι χαμηλότερο από την αντικειμενική αξία του ακινήτου. Η παρακράτηση γίνεται μέχρι το ύψος των συνολικών οφειλών.

Υπάρχει όμως ευνοϊκότερη ρύθμιση όταν οι οφειλές βρίσκονται σε αναστολή λόγω δικαστικής απόφασης ή απόφασης της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών. Σε αυτή την περίπτωση, το ποσοστό παρακράτησης μπορεί να μειωθεί από 5% έως 50% του τιμήματος, εφόσον η υπόλοιπη οφειλή διασφαλίζεται με εγγυήσεις ή εμπράγματες ασφάλειες, όπως υποθήκη σε άλλο ακίνητο. Για την εμπράγματη ασφάλεια λαμβάνεται υπόψη το 80% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου που προσφέρεται ως διασφάλιση.

Για παράδειγμα ένας φορολογούμενος πουλά ακίνητο με τίμημα 100.000 ευρώ και έχει ληξιπρόθεσμη οφειλή 80.000 ευρώ σε αναστολή λόγω απόφασης ΔΕΔ. Με τον βασικό κανόνα, θα παρακρατηθούν 50.000 ευρώ, δηλαδή το 50% του τιμήματος. Αν όμως προσφέρει επαρκή διασφάλιση για το υπόλοιπο ποσό, η παρακράτηση μπορεί να μειωθεί στο 5%, δηλαδή σε 5.000 ευρώ.

Μεταβίβαση ακινήτου από αλληλεγγύως ευθυνόμενο πρόσωπο

Σε πρόσωπα που ευθύνονται αλληλεγγύως για οφειλές νομικού προσώπου, όπως διαχειριστές, μέλη διοίκησης ή πρόσωπα με συμμετοχή σε εταιρεία έχει σημασία το ποσοστό συμμετοχής τους στο νομικό πρόσωπο. Αν το πρόσωπο συμμετείχε τα δύο τελευταία έτη της θητείας του με ποσοστό έως 5% σε μη εισηγμένη εταιρεία ή έως 0,5% σε εισηγμένη εταιρεία, και οι οφειλές είναι τακτοποιημένες νόμιμα, δηλαδή ρυθμισμένες ή σε αναστολή, τότε οι οφειλές αυτές δεν λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό της παρακράτησης.

Αντίθετα, αν το ποσοστό συμμετοχής υπερβαίνει τα παραπάνω όρια, οι οφειλές λαμβάνονται υπόψη. Για ληξιπρόθεσμες ρυθμισμένες οφειλές μπορεί να εφαρμοστεί παρακράτηση από 7% έως 70% του τιμήματος, εφόσον η υπόλοιπη οφειλή διασφαλίζεται. Για οφειλές σε αναστολή είσπραξης, το ποσοστό μπορεί να κυμαίνεται από 7% έως 50%, ενώ αν η αναστολή οφείλεται σε δικαστική απόφαση ή απόφαση ΔΕΔ εφαρμόζονται οι ειδικότεροι κανόνες της πρώτης κατηγορίας.

Για παράδειγμα ένας πρώην διαχειριστής εταιρείας θέλει να πουλήσει ακίνητο αξίας 80.000 ευρώ. Έχει αλληλέγγυα ευθύνη για ρυθμισμένες οφειλές της εταιρείας ύψους 60.000 ευρώ. Αν συμμετείχε στην εταιρεία με ποσοστό 4%, οι οφειλές αυτές δεν λαμβάνονται υπόψη για την παρακράτηση, εφόσον είναι νόμιμα τακτοποιημένες. Αν όμως συμμετείχε με 8%, τότε οι οφειλές λαμβάνονται υπόψη και μπορεί να υπάρξει παρακράτηση, π.χ. από 7% έως 70% του τιμήματος, ανάλογα με τη διασφάλιση.

Είσπραξη χρημάτων από τον δημόσιο τομέα

Οι μη ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν λαμβάνονται υπόψη για την παρακράτηση. Εξαίρεση υπάρχει όταν εφαρμόζεται συμψηφισμός, κυρίως όταν ο φορολογούμενος έχει απαίτηση από φορέα της Κεντρικής Διοίκησης και ταυτόχρονα έχει βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο. Τότε μπορεί να παρακρατηθεί μέχρι και το 100% του ποσού που πρόκειται να εισπράξει, έως το ύψος των οφειλών του.

Για παράδειγμα ένας επαγγελματίας πρόκειται να εισπράξει 3.000 ευρώ από υπουργείο και έχει βεβαιωμένη οφειλή 700 ευρώ. Αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις συμψηφισμού, θα παρακρατηθούν 700 ευρώ και θα λάβει τα υπόλοιπα 2.300 ευρώ.

Βεβαίωση οφειλής αντί αποδεικτικού ενημερότητας

Δεν εκδίδεται αποδεικτικό ενημερότητας αλλά βεβαίωση οφειλής κυρίως όταν υπάρχουν μη τακτοποιημένες ληξιπρόθεσμες οφειλές ή όταν το ποσό που πρέπει να παρακρατηθεί είναι μεγαλύτερο από το τίμημα της μεταβίβασης. Η βεβαίωση οφειλής δείχνει ποιες οφειλές υπάρχουν και επιτρέπει να ολοκληρωθεί η μεταβίβαση μόνο με ειδικούς όρους, συνήθως με παρακράτηση μεγαλύτερου ποσού. Για τα αλληλεγγύως ευθυνόμενα πρόσωπα, οι τακτοποιημένες οφειλές νομικού προσώπου στο οποίο συμμετέχουν μέχρι τα προβλεπόμενα χαμηλά ποσοστά δεν αναγράφονται στη βεβαίωση, εκτός αν το ζητήσει ο ίδιος ο αιτών. Αν όμως οι οφειλές δεν είναι τακτοποιημένες, τότε αναγράφονται.

Για παράδειγμα ένας φορολογούμενος θέλει να πουλήσει ακίνητο, αλλά έχει μη ρυθμισμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές 120.000 ευρώ ως αλληλεγγύως ευθυνόμενο πρόσωπο. Εφόσον οι οφειλές δεν είναι τακτοποιημένες, δεν μπορεί να λάβει απλό αποδεικτικό ενημερότητας. Εκδίδεται βεβαίωση οφειλής, στην οποία αναγράφεται το ποσό των 120.000 ευρώ.