Συντάξεις: Τι αλλάζει το 2026 με τις αυξήσεις και την προσωπική διαφορά

Σε μια περίοδο επίμονου πληθωρισμού και συσσωρευμένων απωλειών εισοδήματος, ξεκινά η καταβολή των συντάξεων, με τις προσδοκίες όμως των δικαιούχων να προσγειώνονται απότομα στην πραγματικότητα. Παρά τη γενική αύξηση 2,4% που έχει ανακοινωθεί για το 2026, για περισσότερους από έναν στους τρεις συνταξιούχους το τελικό όφελος θα είναι περιορισμένο, καθώς η προσωπική διαφορά συνεχίζει να λειτουργεί ως «φρένο» στις πραγματικές αυξήσεις.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, πάνω από 1 εκατ. συνταξιούχοι, σε σύνολο περίπου 2,5 εκατομμυρίων, θα δουν αυξήσεις που κυμαίνονται από 12 έως 16,8 ευρώ τον μήνα. Πρόκειται για ποσά που προκύπτουν από τη γενική αναπροσαρμογή των συντάξεων, αλλά στην πράξη κρίνονται ανεπαρκή μπροστά στο αυξημένο κόστος ζωής, ιδίως για όσους λαμβάνουν χαμηλές ή μεσαίες συντάξεις.

Σε ετήσια βάση, οι αυξήσεις μεταφράζονται σε περίπου 144 ευρώ για συντάξεις των 500 ευρώ, σε 350 ευρώ για συντάξεις γύρω στα 1.250 ευρώ και έως 780 ευρώ για υψηλότερες συντάξεις της τάξης των 2.700 ευρώ. Ωστόσο, τα ποσά αυτά δεν αφορούν όλους, καθώς το τελικό όφελος εξαρτάται άμεσα από το αν και σε ποιο ύψος διατηρείται η προσωπική διαφορά.

Καθοριστικός παράγοντας η προσωπική διαφορά

Για το 2026, η προσωπική διαφορά παραμένει καθοριστικός παράγοντας. Η πλειονότητα των συνταξιούχων που εξακολουθούν να τη διατηρούν θα λάβει μόνο τη μισή αύξηση, δηλαδή περίπου 1,2%, καθώς το υπόλοιπο συμψηφίζεται. Με τροπολογία που ενσωματώθηκε σε νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενεργοποιείται η σταδιακή κατάργηση της προσωπικής διαφοράς σε δύο στάδια, το 2026 και το 2027, για περίπου 670.000 συνταξιούχους.

Το δημοσιονομικό κόστος της ρύθμισης για την περίοδο 2026–2030 εκτιμάται στα 527 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, για το 2026 η επιβάρυνση του e-ΕΦΚΑ υπολογίζεται σε 75 εκατ. ευρώ, ενώ το 2027 –έτος οριστικής κατάργησης της προσωπικής διαφοράς– προστίθενται 134 εκατ. ευρώ. Για τα επόμενα χρόνια, η πρόσθετη δαπάνη μειώνεται σταδιακά, στα 112 εκατ. ευρώ το 2028, 105 εκατ. ευρώ το 2029 και 98 εκατ. ευρώ το 2030.

Πότε μπαίνουν τα χρήματα

Η πληρωμή των συντάξεων Ιανουαρίου ξεκινά και φέτος νωρίτερα, πριν από τις γιορτές. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του e-ΕΦΚΑ, την περασμένη Παρασκευή ξεκίνησε η καταβολή των συντάξεων σε ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, ενώ σήμερα παίρνουν σειρά οι συντάξεις των πρώην μισθωτών του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα.

Την ίδια στιγμή, οι συνταξιούχοι συνεχίζουν να βρίσκονται αντιμέτωποι με έντονες εισοδηματικές πιέσεις, λόγω της ακρίβειας σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Εκτιμάται ότι την τελευταία εξαετία έχουν χαθεί 6,6 δισ. ευρώ, κυρίως εξαιτίας παρεμβάσεων όπως η κατάργηση του 13ου μισθού, ενώ η προσωπική διαφορά και οι κρατήσεις επιβαρύνουν επιπλέον τα εισοδήματα. Σε βάθος χρόνου, δηλαδή από το 2010 έως σήμερα, οι συνολικές απώλειες για τους συνταξιούχους υπολογίζονται σε πάνω απο 90 δισ. ευρώ -κυρίως λόγω των μνημονίων- στοιχείο που εξηγεί και την αυξανόμενη κοινωνική ένταση. Δεν είναι τυχαίο ότι τις προηγούμενες ημέρες πραγματοποιήθηκαν κινητοποιήσεις έξω από το υπουργείο Εργασίας, με τους συνταξιούχους να διαμαρτύρονται για μια πολιτική αυξήσεων που, όπως υποστηρίζουν, δεν αρκεί για να καλύψει ούτε τις βασικές ανάγκες.