Στα πλαίσια του σημειώματος αυτού είναι αυτονόητο ότι δεν μπορεί να γίνει πλήρης και από την αρχή ενημέρωση και ανάλυση των θεμάτων συμπλήρωσης του Εντύπου Ε9.


Ο στόχος περιορίζεται στη σύνοψη των θεμάτων και στην υπογράμμιση εκείνων των σημείων που προκάλεσαν απορίες και ερωτήματα ή εκείνων που επιβάλλεται να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής. Αλλωστε, μια αναλυτική παρουσίαση θα οδηγούσε στην παράθεση του συνόλου των άρθρων του νόμου και των σχετικών Εγκυκλίων και άρα σε ένα κείμενο μεγάλης έκτασης, με μικρή πυκνότητα νέας πληροφόρησης, αφού τα θέματα είναι σε κάποιο βαθμό γνωστά.


Πράγματι, το Εντυπο Ε9 έχει ήδη υποβληθεί με τη δήλωση εισοδήματος προηγούμενων ετών, ενώ το νέο Εντυπο Ε9 της φετινής δήλωσης θα είναι ουσιαστικά όμοιο με το προηγούμενο και σε αυτό θα δηλωθούν μόνο οι μεταβολές στην ακίνητη περιουσία του δηλούντος και της οικογένειάς του, όπως και την προηγούμενη χρονιά.


Σημειώνεται ότι και φέτος, προαπαιτούμενο της συμπλήρωσης του Εντύπου Ε9, έστω για τα ακίνητα των μεταβολών, το θέμα του προσδιορισμού της αξίας τους, αφενός γιατί από πρακτική άποψη είναι κρίσιμο και αφετέρου γιατί αναφέρεται σε ένα ολόκληρο σύστημα – ένα πολύπλοκο σύστημα – υπολογισμού αξιών, που η έκταση και οι δυσκολίες εφαρμογής του πηγαίνουν πολύ μακρύτερα από την εφαρμογή του νόμου για τη φορολόγηση της ΜΑΠ και τη συμπλήρωση των δύο εντύπων που συνδέονται με αυτή.


Η ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ Ε9


Το Εντυπο Ε9, που ως γνωστό υποβάλλεται εις διπλούν μαζί με τη δήλωση εισοδήματος, με τη μορφή που αρχικά σχεδιάστηκε, αποτέλεσε την πρώτη κίνηση στο μηχανισμό του ΦΜΑΠ. Εκεί καταγράφηκαν τα ακίνητα του δηλούντος και των μελών της οικογενείας του, με όσα στοιχεία ήταν δυνατό να επιτρέψουν στο Υπουργείο Οικονομικών μία, έστω κατά προσέγγιση, προεκτίμηση αξίας, ώστε να ξεχωρίσει εκείνα τα Φυσικά Πρόσωπα που πιθανολογείτο έντονα ότι η αξία των ακινήτων τους ξεπερνούσε τα αφορολόγητα όρια και άρα υπόκειντο σε φόρο. Αυτή η λειτουργία του Εντύπου Ε9 εξηγεί το πολύπλοκο του εντύπου εκείνου, ανεξάρτητα από τον όχι και τόσο επιτυχή σχεδιασμό του. Επίσης, προσδιόριζε και τη διαφοροποίηση της διαδικασίας για τα Φυσικά Πρόσωπα από εκείνη των Νομικών Προσώπων. Η υποβολή του Εντύπου Ε9 έχει πλέον σχέση μόνο με τα ακίνητα στα οποία υπάρχει μεταβολή. Συνεπώς, τα αναφερόμενα στα επόμενα είναι γι αυτά τα ακίνητα.


ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΛΑΜΒΑΝΕ ΤΟ ΕΝΤΥΠΟ Ε9


Ποια ακίνητα δηλώνονται


Δηλώνονται όλα τα ακίνητα και τα εμπράγματα δικαιώματα σε αυτά, εκτός της υποθήκης, που ανήκουν στον υπόχρεο, την 1η Ιανουαρίου του έτους φορολογίας. Αρα ό,τι τυχόν πουλήθηκε μέχρι 31/12 του προηγουμένου έτους δεν δηλώνεται, ενώ ό,τι πουλήθηκε μετά την 1η Ιανουαρίου του έτους φορολογίας δηλώνεται. Επισημαίνεται ότι το Εντυπο Ε9 υποβάλλεται υποχρεωτικά μαζί με τη δήλωση εισοδήματος και όταν δεν υπάρχει κανένα ακίνητο.


Το Εντυπο Ε9, στη συνήθη περίπτωση της οικογενειακής δήλωσης εισοδήματος, δηλαδή κοινής δήλωσης των δύο συζύγων, περιλαμβάνει τα ακίνητα και των δύο, καθώς και των ανήλικων άγαμων παιδιών. Δεν περιλαμβάνει τα ακίνητα των πάνω από 18 ετών παιδιών ή των παιδιών, ανήλικων αλλά έγγαμων, ούτε όσα ακίνητα των ανήλικων άγαμων παιδιών τους έχουν περιέλθει σ αυτά από κληρονομιά, κληροδοσία ή δωρεά αιτία θανάτου. Τα τελευταία θα δηλωθούν από τα ανήλικα παιδιά με δικό τους Εντυπο Ε9, εφόσον έχουν υποχρέωση υποβολής δήλωσης φόρου εισοδήματος, ενώ τα εκτός της κατηγορίας αυτής τυχόν ακίνητά τους (γονική παροχή, δωρεά εν ζωή) θα περιληφθούν στο Εντυπο Ε9 των γονέων τους.


Ειδικές Περιπτώσεις


Τα νεοανεγειρόμενα ακίνητα, κατά την αξία των κτισμάτων και μόνο δεν δηλώνονται από τον ιδιοκτήτη για διάστημα που φθάνει μέχρι τη χρησιμοποίησή τους με οποιονδήποτε τρόπο (ιδιόχρηση, μίσθωση, παραχώρηση προς χρήση). Εάν δεν υπάρξει καμία χρησιμοποίηση, το διάστημα απαλλαγής φθάνει μέχρι 7 χρόνια από την έκδοση της αρχικής οικοδομικής αδείας. Τυχόν αναθεωρήσεις της αδείας δεν μεταβάλλουν την αφετηρία των 7, κατά μέγιστο, ετών.


Τα διαμερίσματα ή καταστήματα (οριζόντιες ιδιοκτησίες), κατά την αξία των κτισμάτων και μόνο, της μερίδας του οικοπεδούχου συμβάσεως αντιπαροχής, δεν περιλαμβάνονται στη δήλωση του Εντύπου Ε9 μέχρι να τα χρησιμοποιήσει με οποιονδήποτε τρόπο ή, αν δεν τα χρησιμοποιήσει, μέχρι το πολύ για επτά (7) χρόνια μετά την έκδοση της άδειας οικοδομής. Στο διάστημα της κατά μέγιστο ως άνω επταετίας, το σύνολο του οικοπέδου δηλώνεται στο Εντυπο Ε9 του οικοπεδούχου. Από το οικόπεδο αφαιρούνται κάθε φορά, κατά το διάστημα αυτό, τα ποσοστά οικοπέδου, που αντιστοιχούν στις οριζόντιες ιδιοκτησίες της μερίδας του κατασκευαστή, που πωλούνται για λογαριασμό του σε τρίτους ή χρησιμοποιούνται κατά οποιονδήποτε τρόπο από αυτόν.


Οπως και για τον οικοπεδούχο, έτσι και για τον κατασκευαστή, υπάρχει απαλλαγή για τα κτίσματα της μερίδας του μέχρι να τα χρησιμοποιήσει, με μέγιστο την επταετία από την έκδοση της αδείας οικοδομής. Στο τέλος της επταετίας, οι οριζόντιες ιδιοκτησίες της μερίδας του κατασκευαστή που δεν πουλήθηκαν ή δεν χρησιμοποιήθηκαν περιλαμβάνονται υποχρεωτικά (κτίσματα και αναλογούν οικόπεδο) στη δήλωση του Εντύπου Ε9 του κατασκευαστή.


Οι οριζόντιες ιδιοκτησίες ή ακίνητα γενικά που έχει προσυμφωνηθεί η μεταβίβασή τους με συμβολαιογραφικό προσύμφωνο, περιλαμβάνονται στη δήλωση του αγοραστή μόνο εφόσον η οριζόντια ιδιοκτησία έχει παραληφθεί από αυτόν, η δε παραλαβή πιστοποιείται μέσα σε δύο (2) μήνες από την πραγματοποίησή της με συμβολαιογραφικό έγγραφο. Διαφορετικά, περιλαμβάνονται στη δήλωση του πωλητή.


Τα ακίνητα θανόντος κατά τη διάρκεια του έτους που προηγείται του έτους φορολογίας, δεν δηλώνονται μαζί με τη δήλωση φόρου εισοδήματος του θανόντος, αλλά στα Εντυπα Ε9 των κληρονόμων του, φυσικά κατά τη μερίδα εκάστου.


Τα ακίνητα σχολάζουσας κληρονομιάς (άγνωστοι κληρονόμοι ή άγνωστη η αποδοχή της κληρονομιάς) δηλώνονται από το διαχειριστή της. Το ίδιο συμβαίνει και με τα ακίνητα σε περίπτωση πτώχευσης. Δηλώνονται από τον εκκαθαριστή.


ΠΙΝΑΚΑΣ Ι


Αφορά:


1. Ακίνητα κάθε είδους που βρίσκονται σε περιοχές εντός συστήματος Αντικειμενικού προσδιορισμού της Αξίας Ακινήτων (ΑΑΑ).


ΠΡΟΣΟΧΗ: Από την όλη διάταξη του εντύπου, αλλά και το σύνολο των οδηγιών, συνάγεται ότι στον Πίνακα 1 αναγράφονται και τα οικόπεδα (δηλαδή εντός σχεδίου γη), που δεν καλύπτονται από το σύστημα ΑΑΑ. Δηλαδή, φαίνεται ότι κατά το σχεδιασμό του Ε9, θεωρήθηκε ότι όλες οι εντός σχεδίου περιοχές θα έχουν ήδη καλυφθεί από το σύστημα ΑΑΑ.


2. Κτίσματα (μόνο) κάθε είδους που βρίσκονται σε περιοχές εκτός συστήματος ΑΑΑ. Η αξία των κτισμάτων αυτών, όπως είναι γνωστό, υπολογίζεται με το σύστημα Αντικειμενικού προσδιορισμού Αξίας Κτισμάτων (ΑΑΚΤΙ).


Δηλαδή στον Πίνακα 1 (με εξαίρεση την παρατήρηση της πιο πάνω παραγράφου 1) αναγράφονται τα στοιχεία όλων των ακινήτων, π.χ. οικοπέδων, διαμερισμάτων, καταστημάτων, ειδικών κτιρίων κ.λπ., που η αξία τους υπολογίζεται με αντικειμενικό σύστημα και περιλαμβάνει πάντοτε και την αξία της γης (ΑΑΑ), αλλά και των κτισμάτων κάθε είδους σε όλη την υπόλοιπη Ελληνική Επικράτεια, που η αξία τους υπολογίζεται με το ισχύον ειδικό αντικειμενικό σύστημα μόνο για κτίσματα (ΑΑΚΤΙ).


Σε αντιδιαστολή με τα πιο πάνω, η γη που βρίσκεται εκτός σχεδίου (αποκαλούμενη με τους συνήθεις όρους της πράξης: γήπεδο, γεωτεμάχιο, αγροτεμάχιο, αγρός, χέρσο), αναγράφεται στον Πίνακα 2. Η αξία της, όπως είναι γνωστό, προσδιορίζεται με την παλιά μέθοδο των συγκριτικών στοιχείων. Αυτή είναι η διαφοροποίηση που επιβάλλει την ύπαρξη των δύο Πινάκων 1 και 2.


Επιμέλεια: Ipirotiki Software & Publications