Ανατροπή: Λιγότερη πρωτεΐνη ίσον περισσότερα χρόνια ζωής, λέει νέα μελέτη

Για δεκαετίες η συμβουλή προς τους μεγαλύτερους ανθρώπους ήταν ξεκάθαρη: περισσότερη πρωτεΐνη για διατήρηση της μυϊκής μάζας και πρόληψη της αδυναμίας που συνοδεύει το πέρασμα του χρόνου. Ωστόσο, σύμφωνα με νέα μελέτη, ο περιορισμός της συνολικής πρόσληψης πρωτεΐνης ή ο περιορισμός συγκεκριμένων αμινοξέων μπορεί να ενεργοποιεί μηχανισμούς που συνδέονται με καλύτερη μεταβολική υγεία και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Η εργασία, που εξετάζει τα διαθέσιμα δεδομένα για τον ρόλο της πρωτεΐνης στη γήρανση, δεν υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι πρέπει απλώς να μειώσουν την πρωτεΐνη στη διατροφή τους. Αντίθετα, παρουσιάζει μια πιο σύνθετη εικόνα: η ποσότητα αλλά και η σύνθεση της πρωτεΐνης, δηλαδή ποια αμινοξέα περιέχει, φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο γερνά ο οργανισμός.

Πώς έγινε η μελέτη

Η συγκεκριμένη εργασία δεν ήταν ένα πείραμα σε ανθρώπους, αλλά μια ανασκόπηση προηγούμενων μελετών. Οι συγγραφείς συγκέντρωσαν τα διαθέσιμα στοιχεία από έρευνες σε διαφορετικά είδη οργανισμών, από μικροοργανισμούς μέχρι θηλαστικά, και εξέτασαν τους βιολογικούς μηχανισμούς που φαίνεται να συνδέουν τη διατροφή με τη διαδικασία της γήρανσης. Οι ερευνητές εστίασαν σε έξι βασικούς τομείς που σχετίζονται με την υγιή γήρανση: τη μεταβολική υγεία, τα συστήματα που «αισθάνονται» τα διαθέσιμα θρεπτικά συστατικά, τη γήρανση των κυττάρων, τη λειτουργία των μιτοχονδρίων (δηλαδή των δομών που παράγουν ενέργεια), τις αλλαγές στη λειτουργία των γονιδίων και τη συνολική κατάσταση υγείας στα μεγαλύτερα χρόνια της ζωής.

Ένα από τα βασικά ευρήματα είναι ότι ο περιορισμός πρωτεΐνης φαίνεται να βελτιώνει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα διαχειρίζεται την ενέργεια. Σε πειράματα με ζώα παρατηρήθηκαν μικρότερη συσσώρευση λίπους, καλύτερος έλεγχος του σακχάρου και αυξημένη κατανάλωση ενέργειας, ακόμη και όταν τα ζώα δεν προσλάμβαναν λιγότερες θερμίδες.

Ο ρόλος των αμινοξέων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρατήρηση ότι ίσως δεν είναι η πρωτεΐνη συνολικά το κρίσιμο στοιχείο, αλλά ορισμένα συγκεκριμένα αμινοξέα. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι ο περιορισμός της μεθειονίνης, της ισολευκίνης και της βαλίνης – τριών από τα απαραίτητα αμινοξέα – φαίνεται να αναπαράγει αρκετά από τα οφέλη μιας δίαιτας χαμηλής σε πρωτεΐνη στα πειραματόζωα.

Ένας από τους μηχανισμούς που εξετάζονται αφορά το σύστημα mTOR, έναν κυτταρικό «διακόπτη» που ρυθμίζει την ανάπτυξη και τη χρήση των θρεπτικών συστατικών. Όταν η δραστηριότητά του μειώνεται, ενεργοποιούνται διαδικασίες όπως η αυτοφαγία, δηλαδή η διαδικασία με την οποία τα κύτταρα απομακρύνουν κατεστραμμένα συστατικά τους. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να βοηθά στη διατήρηση της κυτταρικής υγείας με την ηλικία.

Παράλληλα, η χαμηλότερη πρόσληψη πρωτεΐνης έχει συσχετιστεί σε πειραματικά μοντέλα με μειωμένη κυτταρική γήρανση και καλύτερη λειτουργία των μιτοχονδρίων των κυττάρων. Ωστόσο, χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να ξεκαθαριστεί η επίδραση στους ανθρώπους.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τους ανθρώπους

Παρά τα ενδιαφέροντα αποτελέσματα, η εφαρμογή τους στην καθημερινή διατροφή παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Οι συστάσεις για μεγαλύτερη κατανάλωση πρωτεΐνης στους ηλικιωμένους βασίζονται στην ανάγκη πρόληψης της απώλειας μυϊκής μάζας και της ευπάθειας. Η νέα ανασκόπηση δείχνει ότι η σχέση πρωτεΐνης και γήρανσης μπορεί να είναι πιο περίπλοκη από όσο πιστεύαμε.