Linux και Windows 95/98
Πήρατε, λοιπόν, τη μεγάλη απόφαση να κάνετε ένα δώρο στα αγαπημένα σας Windows: ένα νέο συγκάτοικο, το Linux! Εμείς, από τη μεριά μας, σεβόμαστε την απόφασή σας και θα κάνουμε τα πάντα για να την υλοποιήσετε. Πάμε λοιπόν!
Λίγα λόγια περί partitions…
Κάθε λειτουργικό σύστημα χρειάζεται ένα αυτόνομο κομμάτι δίσκου, στο οποίο θα τοποθετήσει τα συστατικά του (εκτελέσιμα αρχεία, βιβλιοθήκες κ.λπ.). Αυτή η αυτόνομη μονάδα ονομάζεται ''partition''. Το πιθανότερο είναι ότι μέχρι τώρα είχατε μόνο ένα λειτουργικό σύστημα στον υπολογιστή σας, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιείτε ένα μόνο partition, του οποίου το μέγεθος ήταν όσο και η χωρητικότητα του δίσκου σας. Για να μπορέσετε να εγκαταστήσετε το Linux, θα πρέπει να εξασφαλίσετε ένα (τουλάχιστον) ακόμα partition. Ολα τα partitions σε ένα σύστημα αποτελούν το λεγόμενο ''partition table''. Δυστυχώς, η τροποποίηση του partition table είναι μια μη αντιστρεπτή διαδικασία και πολλές φορές μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια δεδομένων. Γι' αυτό πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να φροντίζουμε να έχουμε ένα πρόσφατο backup των σημαντικών αρχείων μας.
Πώς θα φτιάξουμε, λοιπόν, το νέο partition για το αγαπητό μας Linux; Θεωρητικά, υπάρχουν δύο τρόποι. Ο πρώτος είναι να σβήσουμε το ήδη υπάρχον partition και να ξαναδημιουργήσουμε ένα νέο partition table, το οποίο θα περιλαμβάνει περισσότερα partitions (τουλάχιστον δύο), έτσι ώστε να μπορούμε να εγκαταστήσουμε τα δύο λειτουργικά μαζί. Αυτή τη διαδικασία, η οποία ονομάζεται repartitioning, μπορούμε να την επιτύχουμε χρησιμοποιώντας ένα ειδικό utility, το οποίο μας δίνει τη δυνατότητα να τροποποιήσουμε το υπάρχον partition table κατά βούληση. Δηλαδή, μπορούμε να σβήσουμε, να προσθέσουμε, να αλλάξουμε το μέγεθος ενός partition και γενικά ό,τι άλλο θέλουμε. Προσοχή όμως! Όταν γράψουμε το νέο partition table στο δίσκο, όλα τα δεδομένα μας που υπήρχαν στο αρχικό partition, θα σβηστούν ανεπιστρεπτί. Πρέπει, λοιπόν, να έχουμε κάνει backup τα σημαντικά αρχεία, πριν πάρουμε τη γενναία απόφαση.
Το utility που θα μας βοηθήσει στο repartitioning, έρχεται συνήθως μαζί με τη distribution του Linux που θα εγκαταστήσουμε. Για παράδειγμα, στη δική μας περίπτωση, όπου θα εγκαταστήσουμε το RedHat 6.2, είναι το disk druid, το οποίο αποτελεί και ένα από τα στάδια της εγκατάστασης. Αν έχουμε κάνει backup, λοιπόν, μπορούμε να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα.
Eνας άλλος τρόπος για να μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε χώρο για το Linux, είναι το λεγόμενο ''partition splitting'', το χώρισμα, δηλαδή, του ήδη υπάρχοντος partition σε δύο ή περισσότερα. Το μεγάλο ''ατού'' αυτής της διαδικασίας είναι ότι δεν απαιτείται η διαγραφή του αρχικού μας partition. Δυστυχώς, όμως, κανένα πρόγραμμα δεν εγγυάται ότι η διαδικασία τού χωρίσματος ενός partition σε δύο θα διεκπεραιωθεί επιτυχώς. Τις περισσότερες φορές, πάντως, το όλο εγχείρημα έχει αίσιο αποτέλεσμα. Ενα γνωστό πρόγραμμα για partition splitting είναι το FIPS, το οποίο είναι GNU. Παράλληλα, υπάρχουν και εμπορικά πακέτα, όπως είναι το Partition Magic. Το FIPS, συνήθως, βρίσκεται στο CD της διανομής που αποφασίσατε να εγκαταστήσετε, και συγκεκριμένα, όσον αφορά τη διανομή της RedHat, στο directory ''dosutils''. Μπορείτε, βέβαια, να το βρείτε και στην ηλεκτρονική τοποθεσία: http://bmrc.berkeley.edu/people/chaffee/fips/fips.html. Καλό είναι να βεβαιωθείτε ότι έχετε μια πρόσφατη έκδοση, έτσι ώστε να υπάρχει υποστήριξη για FAT32 partitions. Το FAT32 είναι το βελτιωμένο filesystem της Microsoft. Επειδή η περιγραφή του ξεφεύγει από τους σκοπούς αυτού του άρθρου, απλά σας πληροφορούμε ότι αν έχετε Windows 95b ή Windows 98, τότε, πιθανότατα, ο δίσκος σας είναι φορμαρισμένος σε FAT32.
Πριν χρησιμοποιήσετε το FIPS, φροντίστε να κάνετε ''defrag'' το δίσκο σας, όπως επίσης backup το boot και root sector, όταν σας ζητηθεί. Το τελευταίο βήμα θα σας δώσει τη δυνατότητα, σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά, να ανακτήσετε το παλιό σας partition table.
Εγκατάσταση του RedHat 6.2
Πριν κάνετε οτιδήποτε, καλό θα είναι να έχετε μαζί σας μια DOS Startup Disk, έτσι ώστε να μπορέσετε να εκκινήσετε το σύστημά σας στην περίπτωση που κάτι δεν πάει καλά. Υπενθυμίζουμε ότι για να φτιάξετε μια τέτοια δισκέτα, πρέπει να πάτε στο Control Panel, στη συνέχεια να επιλέξετε Add/Remove Programs και από εκεί τη σελίδα Startup Disk. Πατήστε Create Disk και, όταν σας ζητηθεί, τοποθετήστε στο drive σας μια άδεια δισκέτα.
Γενικά, υπάρχουν πολλοί τρόποι για να επιτευχθεί η εγκατάσταση. Μπορείτε, για παράδειγμα, να δημιουργήσετε μια Linux bootable δισκέτα και ύστερα να κάνετε την εγκατάσταση από το CD-ROM ή από το δίσκο σας. Στην περίπτωση που έχετε μόνιμη σύνδεση με το Internet, μπορείτε να κάνετε απ' ευθείας την εγκατάσταση από το FTP site της RedHat. Ο πιο συνηθισμένος, δε, εφόσον σας το επιτρέπει το BIOS, είναι μέσω ενός bootable CD. Απλά, ρυθμίστε μέσα από το BIOS τη σειρά με την οποία ψάχνει ο υπολογιστής σας τα διάφορα μέσα για να εκκινήσει, έτσι ώστε ο σκληρός δίσκος να έπεται του CD-ROM, και τοποθετήστε το bootable CD της διανομής στο CD-ROM σας.
Λογικά, το πρόγραμμα installation της RedHat θα πρέπει να έχει ξεκινήσει. Αρχικά θα κληθείτε να απαντήσετε σε κάποιες απλές ερωτήσεις σχετικά με διάφορα προσωπικά χαρακτηριστικά (γλώσσα, γεωγραφική ζώνη κ.λπ.), ενώ παράλληλα θα γίνει προσπάθεια για ανίχνευση των διαφόρων περιφερειακών συσκευών που διαθέτετε. Σε κάποια στιγμή θα σας ζητηθεί να επιλέξετε το ''χαρακτήρα'' του συστήματός σας. Μπορείτε να επιλέξετε ανάμεσα σε ένα Workstation με γραφικό περιβάλλον GNOME ή KDE και σε κάποιον Server (Web, FTP, DNS κ.λπ.). Παράλληλα, σας δίνεται η δυνατότητα να φτιάξετε ένα μηχάνημα της αρεσκείας σας. Στην περίπτωση που διαλέξετε κάποιο από τα έτοιμα configurations που σας προτείνει η RedHat, θα έχετε περιορισμένη ελευθερία στα πακέτα που θα εγκατασταθούν στο σύστημά σας, καθώς και στη μορφή που θα αποκτήσει το partition table σας. Αντίθετα, αν διαλέξετε ένα custom configuration, θα έχετε πλήρη ελευθερία σε όλη τη διάρκεια της εγκατάστασης. Το υπόλοιπο μέρος του άρθρου προϋποθέτει ότι έχετε επιλέξει ''custom installation''.
Custom Installation
Το επόμενο στάδιο, το οποίο είναι και το πιο σημαντικό, είναι αυτό για το οποίο μιλήσαμε στην αρχή. Θα σας ζητηθεί να επιλέξετε ανάμεσα στο ''fdisk'' και στο ''disk druid'', έτσι ώστε να μπορέσετε να κάνετε τροποποιήσεις στο partition table σας. Σας προτείνουμε να διαλέξετε το δεύτερο. Στην περίπτωση που έχετε χρησιμοποιήσει εκ των προτέρων το FIPS ή κάποιο άλλο partition splitter, το disk druid θα σας εμφανίσει τα δύο partitions. Ειδάλλως, θα βλέπετε μόνο ένα partition, το οποίο θα πρέπει να διαγράψετε (έχετε κάνει backup;) και στη θέση του να δημιουργήσετε δύο νέα (τουλάχιστον). Και στις δύο περιπτώσεις θα πρέπει να κάνετε ''edit'' το δεύτερο partition, έτσι ώστε να έχει ως ''mount point'' το ''/'' και ως filesystem (fs) το ''Linux Native''. Όσον αφορά το μέγεθός του, είναι καθαρά προσωπική επιλογή. Οσο χώρο και να δώσετε στο Linux, βέβαια, αυτό δε θα σας αρνηθεί. Χρήσιμη είναι επίσης και η δημιουργία κάποιου μικρού partition (60-100ΜΒ) τύπου ''swap'' (χρησιμεύει για την προσωρινή αποθήκευση δεδομένων της RAM).
Αξίζει να σημειώσουμε, ότι η εγκατάσταση του Linux σε ένα μόνο partition δεν θεωρείται καλή τακτική. Τις περισσότερες φορές μια καλή εγκατάσταση περιλαμβάνει τη δημιουργία πολλών partitions τα οποία γίνονται ''mount'' κάτω από κλασικά Unix directories, όπως είναι το ''/usr'', ''/home'', ''/usr/lib'' κ.λπ. Η διεξοδική, όμως, ανάλυση μιας τέτοιας εγκατάστασης ξεφεύγει από τους σκοπούς αυτού του άρθρου.
Επιλογή Πακέτων
Αφού τελειώσετε την τροποποίηση του partition table, το πρόγραμμα installation θα σας παρουσιάσει τις υπάρχουσες κατηγορίες πακέτων προς εγκατάσταση. Μπορείτε να διαλέξετε software από μια τεράστια ποικιλία. Κάθε κατηγορία περιέχει μια μεγάλη συλλογή από σχετικά προγράμματα. Ενεργοποιώντας την επιλογή ''Select Individual Packets'' σας δίνεται η ευκαιρία να διαλέξετε ένα-ένα τα πακέτα που θα εγκαταστήσετε στο σύστημά σας. Συχνά, η παραπάνω διαδικασία απαιτεί αρκετή πείρα. Ευτυχώς, όμως, ο installer της RedHat μπορεί και βρίσκει διάφορα ''broken dependencies'' (πακέτα που απαιτούν την ύπαρξη κάποιων άλλων, μη επιλεγμένων, πακέτων) και εγκαθιστά ό,τι ακριβώς χρειάζεται στο σύστημά μας.
Στη συνέχεια, ο installer θα φορμάρει τα partition σας (αυτά που θα αφιερώσετε στο Linux) και θα προβεί στην εγκατάσταση των πακέτων που έχετε επιλέξει.
Τελικές Ρυθμίσεις
Μετά την εγκατάσταση των πακέτων, θα χρειαστεί να ρυθμιστούν κάποια επιπλέον θέματα όπως είναι το X-Window System (πρωτόκολλο για εφαρμογές GUI σε περιβάλλον Unix). Το πρόγραμμα της RedHat θα προσπαθήσει να αναγνωρίσει αυτόματα την κάρτα γραφικών που χρησιμοποιείτε. Στην περίπτωση (εξαιρετικά σπάνια) που η κάρτα σας διαθέτει κάποιο ''εξωτικό'' chipset, δοκιμάστε να χρησιμοποιήσετε τον standard SVGA driver. Στη συνέχεια θα γίνει μια απόπειρα να ξεκινήσουν τα X-Windows. Αν είστε ικανοποιημένοι με τις ρυθμίσεις σας, μπορείτε να συνεχίσετε την εγκατάσταση, αλλιώς μπορείτε να γυρίσετε πίσω και να δοκιμάσετε κάποιο άλλο πιθανό chipset.
Εγκατάσταση του LILO
Το τελευταίο πράγμα που θα χρειαστεί να ρυθμίσετε, είναι το ''LILO'' (LInux LOader). Γενικά, το LILO είναι υπεύθυνο για την εκκίνηση των διαφόρων λειτουργικών συστημάτων. Απαξ και εγκατασταθεί, σε κάθε εκκίνηση του υπολογιστή σας θα εμφανίζεται ένα prompt, στο οποίο θα μπορείτε να γράψετε το όνομα του λειτουργικού που θέλετε. Υπάρχουν, όμως, μερικοί περιορισμοί που πρέπει να ληφθούν υπ' όψη πριν γίνει η εγκατάσταση του LILO, αλλιώς μπορεί να βρεθείτε με ένα ανίκανο προς εκκίνηση (unbootable) σύστημα. Συγκεκριμένα, το LILO δεν μπορεί να δει τίποτα στο δίσκο σας πέραν του κυλίνδρου 1024. Αυτό σημαίνει ότι τα partitions που θα αναλάβει να εκκινήσει, θα πρέπει να βρίσκονται κάτω από τον κύλινδρο 1024 του δίσκου σας. Πρακτικά, ένας μεγάλος δίσκος της τάξεως των 8-10GB που είναι δηλωμένος στο BIOS ως LBA (το οποίο είναι το σύνηθες) έχει μικρή πιθανότητα να δημιουργήσει πρόβλημα. Μπορείτε, λοιπόν, να επιλέξετε να εγκαταστήσετε το LILO στο Master Boot Record του δίσκου σας και στη συνέχεια να προσθέσετε, στο configuration του, το Windows partition. Όταν σας ζητηθεί κάποιο όνομα για το κάθε λειτουργικό, μπορείτε να δώσετε αντίστοιχα ''Linux'' και ''Windows''. Στην φόρμα που σας ζητάει κάποιες επιπρόσθετες παραμέτρους, δώστε την παράμετρο ''linear''. Επίσης, θα σας έχετε την ευκαιρία να επιλέξετε ποιο θα είναι το default λειτουργικό. Φυσικά, η δική μας πρόταση σε αυτό το θέμα είναι η αυτονόητη!
Με τη ρύθμιση του LILO έχει τελειώσει και η διαδικασία της εγκατάστασης του Linux. Υπάρχει, όμως, περίπτωση το LILO να μην έχει εγκατασταθεί σωστά. Αυτό μπορεί να προκύψει λόγω του θέματος που έχουμε ήδη αναφέρει (όριο των 1024 κυλίνδρων) ή λόγω ασυμβατοτήτων με το BIOS και το δίσκο. Τα προβλήματα που μπορούν να προκύψουν με το LILO, είναι αρκετά και, μάλιστα, πολύ τεχνικά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι υπάρχει άμεση επικοινωνία μεταξύ LILO και hardware (το λειτουργικό δεν έχει ''φορτωθεί'' ακόμα). Συνεπώς, μικρές ''παραξενιές'' σε επίπεδο hardware μπορούν να δημιουργήσουν μεγάλα προβλήματα. Το LILO, βέβαια, παρέχει ένα μηχανισμό ανίχνευσης των διαφόρων προβλημάτων, αλλά το όλο θέμα είναι αρκετά τεχνικό και ξεφεύγει από τους σκοπούς μας. Επομένως, αν κάτι πάει στραβά, σας προτείνουμε να ακολουθήσετε τα βήματα της επόμενης παραγράφου για να το απεγκαταστήσετε και, στη συνέχεια, να δοκιμάσετε τη δεύτερη εναλλακτική λύση που θα βρείτε στο τέλος του άρθρου. Το loadlin.
Σε αυτό το σημείο έχετε την ευκαιρία να δημιουργήσετε μια Linux Boot Disk (rescue disk) για παν ενδεχόμενο. Προσοχή! Αυτό το βήμα δεν είναι για προληπτικούς λόγους. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να χρειαστείτε αυτήν τη δισκέτα!
Σημείωση:Υπάρχει μια νέα έκδοση του LILO, η οποία δεν έχει το πρόβλημα των 1024 κυλίνδρων. Μπορείτε να την προμηθευτείτε από το: http://judi.greens.org/lilo/download.shtml
Απεγκατάσταση του LILO
Για να διαβάζετε αυτήν την παράγραφο, σημαίνει ότι κάτι δεν πήγε καλά. Ψυχραιμία! Όλα διορθώνονται. Θυμάστε που σας είπαμε να εξασφαλίσετε μια Startup Disk πριν προχωρήσετε στην εγκατάσταση; Ήρθε η ώρα να την χρησιμοποιήσετε! Εκκινήστε τον υπολογιστή σας από τη δισκέτα και μόλις βρεθείτε μπροστά από το DOS prompt, πληκτρολογήστε:
C:\> fdisk /MBR
Αυτό ήταν!
Χρησιμοποιώντας το loadlin
Στην περίπτωση που δεν καταφέρατε να εγκαταστήσετε το LILO σωστά, σας πληροφορούμε ότι υπάρχει μια δεύτερη εναλλακτική λύση για να μπορείτε να εκκινείτε το σύστημά σας με όποιο λειτουργικό θέλετε. Η λύση αυτή είναι το ''loadlin''. Το loadlin (Load Linux) είναι ένα μικρό DOS utility, το οποίο μπορεί να φορτώσει ένα Linux kernel, ενώ βρίσκεστε σε περιβάλλον DOS. Η ενέργεια αυτή είναι ισοδύναμη με το να εκκινήσετε το σύστημά σας σε Linux mode. Το μόνο που χρειάζεστε, είναι ένας Linux kernel στο Windows partition. Παρακάτω θα περιγράψουμε μερικά απλά βήματα, ώστε να μπορέσετε να αυτοματοποιήσετε τη διαδικασία επιλογής του λειτουργικού, με το οποίο θα θέλετε να ξεκινά ο υπολογιστής κάθε φορά.
1. Εκκινήστε τον υπολογιστή σας με την DOS Startup Disk. Φροντίστε να επιλέξετε CD-ROM support.
2. Φτιάξτε ένα directory στο Windows partition και τοποθετήστε μέσα του το loadlin. Οι εντολές, με τις οποίες μπορούν να γίνουν τα παραπάνω, είναι οι ακόλουθες:
A:\> C:
C:\> mkdir linux
C:\> copy E:\dosutils\loadlin.exe C:\linux
3. Στη συνέχεια θα πρέπει να δημιουργήσετε ένα απλό script που θα καλεί το loadlin με τις ανάλογες παραμέτρους. Αυτό μπορεί να γίνει ως εξής:
C:\> edit C:\linux\linux.bat
Και γράψτε:
@echo
cd linux
laodlin vmlinuz root=/dev/hda2 ro
Αποθηκεύστε το κείμενο.
Εδώ θα πρέπει να προσέξετε κάτι. Το ''root=/dev/hda2'' θεωρεί ότι το root partition σας είναι το ''/dev/hda2''. Λογικά, αν ακολουθήσατε κατά γράμμα το άρθρο, αυτό είναι σωστό. Στην περίπτωση, όμως, που δημιουργήσατε ένα πιο σύνθετο partition table από αυτό που σας προτείναμε, θα πρέπει να δώσετε το αντίστοιχο δικό σας root partition. Δηλαδή, το partition στο οποίο δώσατε ως mount point το ''/''.
Τελικό βήμα είναι να αντιγράψετε τον kernel στο Windows partition. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να εκκινήσετε το σύστημα με τη Linux rescue disk (που δημιουργήσατε κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης). Εκκινήστε, λοιπόν, μπείτε ως ''root'' και δώστε τις παρακάτω εντολές:
# mkdir /dosc
# mount -t vfat /dev/hda1 /dosc
# cp /boot/vmlinuz* /dosc/linux/vmlinuz
Και πάλι θα πρέπει να προσέξετε στη δεύτερη εντολή να δώσετε το δικό σας Windows partition. Στην περίπτωση, βέβαια, που έχετε ακολουθήσει κατά γράμμα αυτό το άρθρο, δε χρειάζεται να ανησυχείτε.
Σε αυτό το σημείο τα ''βάσανά'' σας έχουν τελειώσει! Μπορείτε να μπείτε στο Linux σύστημά σας, εκκινώντας τα Windows σε ''command prompt only mode'' (πατήστε ''F8'' κατά την εκκίνηση για να εμφανιστεί το menu) και δίνοντας την εντολή ''linux''.
Νέες έννοιες
Boot: Η διαδικασία εκκίνησης του συστήματος.
Startup Disk (ή Rescue Disk ή Boot Disk): Δισκέτα που περιέχει τα απαραίτητα αρχεία για να εκκινήσει τον υπολογιστή σας και, πολλές φορές, να αποπειραθεί να τον αποκαταστήσει. Σημειώνουμε ότι η ακριβέστερη ονομασία είναι η ''Rescue Disk''.
Filesystem: Κάθε πρόγραμμα χρειάζεται ένα ενιαίο interface για να επικοινωνεί με τις αποθηκευτικές μονάδες, χωρίς να είναι απαραίτητη η γνώση τεχνικών λεπτομερειών. Για παράδειγμα, η εγγραφή ενός αρχείου στο δίσκο πρέπει να επιτυγχάνεται χωρίς να απαιτείται η γνώση των τεχνικών χαρακτηριστικών του συγκεκριμένου δίσκου. Η απαίτηση αυτή υλοποιείται μέσω του λειτουργικού συστήματος, το οποίο παρέχει στον χρήστη/προγραμματιστή έναν ενιαίο τρόπο διαχείρισης των αρχείων του. Παρέχει, δηλαδή, ένα filesystem. Συνήθως, κάθε λειτουργικό έχει το δικό του filesystem.
Mount point: To directory κάτω από το οποίο θα γίνει mount ένα partition.
Swap Partition: Ειδικό partition που χρησιμοποιείται για την προσωρινή αποθήκευση δεδομένων της RAM.
Script: Αρχείο κειμένου που περιέχει ένα σύνολο εντολών προς εκτέλεση. Οι εντολές αυτές αναφέρονται στο shell που θα εκτελέσει το script.













