Οι αγορές «βλέπουν» συμφωνία ΗΠΑ με Ιράν - Πέφτει η τιμή του πετρελαίου

Οι τιμές του πετρελαίου υποχωρούσαν κατά 5% και πλέον στις πρώτες συναλλαγές στις ασιατικές αγορές σήμερα, με φόντο την προσμονή πως θα υπογραφεί συμφωνία των κυβερνήσεων των ΗΠΑ και του Ιράν για να τερματιστεί με διάρκεια ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φάνηκε να μετριάζει τις προσδοκίες πως αυτό θα γίνει άμεσα.

Περί τις 02:10 (ώρα Ελλάδας), η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς, υποχωρούσε κατά 5,14%, στα 98,22 δολάρια, ενώ αυτή του βαρελιού της αμερικανικής ποικιλίας WTI (West Texas Intermediate) κατά 5,21%, στα 91,57 δολάρια.

Τα βασικά σημεία του σχεδίου ειρήνης

Κεντρικός στόχος του υπό εξέταση σχεδίου είναι η παύση των εχθροπραξιών, ώστε να δοθεί περισσότερος χρόνος στη διπλωματία και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια ευρύτερη πολιτική συνεννόηση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι τελευταίες εκδοχές του μνημονίου προβλέπουν σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Στη συνέχεια, θα ξεκινούσε μια διαδικασία διαπραγμάτευσης για τα πιο δύσκολα ζητήματα της ατζέντας, με βασικότερο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης φέρεται να δήλωσε ότι η προτεινόμενη συμφωνία προβλέπει ένα χρονικό περιθώριο 60 ημερών για να οριστικοποιηθούν τα τελικά της σημεία. Κατά την ίδια πηγή, η συμφωνία θα στοχεύει στο να διασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, ενώ θα το δεσμεύει να εγκαταλείψει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει.

Ο τρόπος διαχείρισης αυτών των αποθεμάτων αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο της επόμενης φάσης των συνομιλιών. Ωστόσο, από ιρανικής πλευράς καταγράφονται ήδη επιφυλάξεις. Κρατικά και ημιεπίσημα μέσα ενημέρωσης στην Τεχεράνη αναφέρουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές σε βασικές ρήτρες του πιθανού μνημονίου, γεγονός που διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας εμπλοκής.

Παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει πως η συμφωνία έχει «σε μεγάλο βαθμό διαπραγματευτεί», εμφανίστηκε στη συνέχεια πιο επιφυλακτικός, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να βιαστούν να κλείσουν τη συμφωνία. Ο ίδιος υποστήριξε ακόμη ότι, αν τελικά υπάρξει συμφωνία, αυτή θα είναι ριζικά διαφορετική από εκείνη της εποχής Ομπάμα, την οποία κατηγορεί ότι άφηνε ανοικτό δρόμο στο Ιράν για απόκτηση πυρηνικού όπλου.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ

Κομβικό στοιχείο των συζητήσεων παραμένει το καθεστώς στα Στενά του Ορμούζ. Ο Τραμπ δήλωσε το Σάββατο ότι η θαλάσσια οδός θα επαναλειτουργήσει, ωστόσο ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι τα στενά θα παραμείνουν υπό ιρανική επιτήρηση και ότι η πλήρης επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα θα γίνει σταδιακά, εντός 30 ημερών.

Την ίδια ώρα, το Ιράν ζητά άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των λιμανιών του. Από την πλευρά του, ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι ο αποκλεισμός θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι να επιτευχθεί, να επικυρωθεί και να υπογραφεί τελική συμφωνία.

Η Τεχεράνη, πάντως, διαμηνύει ότι η επαναλειτουργία του Στενού δεν σημαίνει και επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς. Αντιθέτως, εμφανίζεται διατεθειμένη να επιτρέψει τη ναυσιπλοΐα, διατηρώντας όμως αυξημένο έλεγχο στη διέλευση των πλοίων. Ιρανικές πηγές υποστηρίζουν ότι τα Στενά είναι ήδη ανοιχτά, αλλά απαιτείται συντονισμός με τις αρμόδιες ιρανικές αρχές για την ασφαλή διέλευση.

Παράλληλα, η ιρανική πλευρά επιμένει ότι το θέμα των Στενών του Ορμούζ δεν αφορά τις ΗΠΑ, αλλά τις ίδιες τις παράκτιες χώρες της περιοχής, κυρίως το Ομάν. Υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης η Τεχεράνη είχε δηλώσει πως διατηρεί το δικαίωμα επιβολής τελών στα εμπορικά πλοία που διέρχονται από το πέρασμα.

Ουράνιο και εμπλουτισμός παραμένουν τα μεγάλα αγκάθια

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διακινούνται, μια πιθανή συμφωνία θα περιλάμβανε δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, ενώ θα άνοιγε και τη συζήτηση για εγκατάλειψη των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και πάγωμα κάθε νέας διαδικασίας εμπλουτισμού.

Ωστόσο, η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι αυτά τα ζητήματα δεν μπορούν να συζητηθούν στην παρούσα φάση και ότι πρώτα πρέπει να συμφωνηθεί ένα μνημόνιο για τον τερματισμό του πολέμου. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι «τα πυρηνικά ζητήματα δεν συζητούνται σε αυτό το στάδιο».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ιρανικά μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη δεν έχει αναλάβει καμία δέσμευση σχετικά με παράδοση πυρηνικών αποθεμάτων, απομάκρυνση εξοπλισμού, κλείσιμο εγκαταστάσεων ή ρητή δέσμευση ότι δεν θα κατασκευάσει πυρηνική βόμβα.

Το ζήτημα του ουρανίου αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια στις συνομιλίες. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το Ιράν θα πρέπει να εγκαταλείψει το μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, τα οποία εκτιμάται ότι ξεπερνούν τα 400 κιλά. Πιστεύεται, μάλιστα, ότι μεγάλο μέρος αυτών έχει θαφτεί μετά τα αμερικανικά πλήγματα του προηγούμενου έτους.

Με τα έως τώρα δεδομένα, το αρχικό μνημόνιο δεν φαίνεται να δίνει πλήρη λύση στο θέμα του εμπλουτισμού. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι αυτό θα μετατεθεί για τη φάση των τελικών διαπραγματεύσεων, όπου θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό και το αν μπορεί να υπάρξει μια συνολική και βιώσιμη συμφωνία ανάμεσα στις δύο χώρες.