ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΞΙΩΝ ΑΘΗΝΩΝ
Συνάντηση της 18/2/02
ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΟΥ ΧΑΑ ΠΡΟΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Πίνακας Περιεχομένων
1 Ο ΡΌΛΟΣ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΆΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΊΟΥ 3
2 ΣΚΟΠΌΣ 4
3 ΥΠΆΡΧΟΥΣΑ ΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΧΑΑ 5
3.1 Κατηγοριοποίηση Αγορών 5
3.2 Κατηγοριοποίηση Μεθόδων Διαπραγμάτευσης 5
3.3 Δείκτες τιμών 5
4 ΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΏΝ ΔΙΕΘΝΏΝ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΊΩΝ 6
4.1.1 Χρηματιστήριο Λονδίνου 6
4.1.2 Χρηματιστήριο Φρανκφούρτης 6
4.1.3 Euronext-Παρίσι 7
4.1.4 Χρηματιστήριο Μιλάνου 7
4.1.5 Χρηματιστήριο Ζυρίχης 8
4.1.6 Σύνοψη 8
5 ΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΏΝ ΠΡΟΤΆΣΕΩΝ 9
5.1.1 Δημιουργία αγοράς αυξημένων απαιτήσεων 9
5.1.2 Επεξεργασία στοιχείων τοποθετήσεων Ελλήνων θεσμικών επενδυτών σε
μετοχές 10
5.1.3 Αξιολόγηση εταιρειών-μετοχών 10
6 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΏΝ-ΜΕΤΟΧΏΝ 11
6.1.1 Πλεονεκτήματα 11
6.1.2 Μειονεκτήματα 11
7 ΣΥΜΠΕΡΆΣΜΑΤΑ 12
1 Ο ρόλος της κεφαλαιαγοράς και του χρηματιστηρίου
Ο αναπτυξιακός ρόλος της κεφαλαιαγοράς προσδιορίζεται από την ύπαρξη του
μηχανισμού άντλησης κεφαλαίων για τις επιχειρήσεις. Τα χρηματιστήρια
παρέχουν το μηχανισμό της δευτερογενούς αγοράς σαν αναγκαία προϋπόθεση
για την αποτελεσματική επίτευξη του αναπτυξιακού τους ρόλου.
Η δευτερογενής αγορά είναι ένας οργανωμένος μηχανισμός που έχει σαν
στόχο να αυξάνει το χαρακτηριστικό της εμπορευσιμότητας των επενδύσεων
σε μετοχικές αξίες βελτιώνοντας έτσι την ελκυστικότητα αυτής της
κατηγορίας επενδύσεων.
Η αποτελεσματικότητα της δευτερογενούς αγοράς εξαρτάται από την επιτυχή
λειτουργία των μηχανισμών διαμόρφωσης τιμών που εφαρμόζει. Η επιτυχής
λειτουργία των μηχανισμών αυτών στηρίζεται:
Ζ στην ευρύτερη δυνατή διάχυση της πληροφόρησης για κάθε σχετικό
γεγονός,
Ζ στη μέγιστη δυνατή εφαρμογή των κανόνων της ελεύθερης αγοράς.
Οι επενδυτικές επιλογές στο Χρηματιστήριο στηρίζονται στην υποκειμενική
αξιολόγηση από τους επενδυτές τόσο της διαθέσιμης πληροφόρησης σε
συνδυασμό με τη γνώση των κανόνων της αγοράς όσο και των εναλλακτικών
επενδυτικών προϊόντων που τους παρέχονται.
Οι αρχές της κεφαλαιαγοράς έχουν σαν αποκλειστικό ρόλο την παρακολούθηση
της τήρησης των κανόνων λειτουργίας της κεφαλαιαγοράς και της συνεχούς
βελτίωσής τους, για το λόγο αυτό είναι εξ ορισμού εποπτικές αρχές.
2 Σκοπός
Είναι γενικά παραδεκτό ότι τα τελευταία χρόνια έχει συντελεστεί
σημαντική πρόοδος στην ελληνική οικονομία αλλά και ειδικότερα στην
ελληνική κεφαλαιαγορά. Η παραπάνω συντελεσθείσα πρόοδος στην ελληνική
κεφαλαιαγορά μπορεί να υποστηρίξει αλλά και να προσελκύσει πρόσθετες
επενδύσεις από αλλοδαπούς επενδυτές στο ελληνικό χρηματιστήριο.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ στην Ισπανία η αξία των τοποθετήσεων των
αλλοδαπών επενδυτών τα τελευταία χρόνια ανέρχεται στο 35%, στην Ελλάδα
στις 31/01/2002 ανερχόταν σε περίπου 22% αν δεν συνυπολογίσουμε στους
αλλοδαπούς επενδυτές τις offshore εταιρίες που στην πλειοψηφία τους
πιθανολογείται ότι είναι ελληνικών συμφερόντων.
Με την είσοδο του ΧΑΑ στις αναπτυγμένες αγορές, έχουν διευκρινισθεί τα
θεωρητικά περιθώρια προσέλκυσης νέων ξένων επενδυτών, γεγονός που
διαμορφώνει σαν επιτακτική την ανάγκη κλιμάκωσης των προσπαθειών
επαύξησης της καλούμενης visibility (αναγνωρισιμότητα) του Ελληνικού
Χρηματιστηρίου.
Στόχος του παρόντος κειμένου είναι να διερευνήσει την παραπάνω
διαπίστωση, να εξετάσει την ισχύουσα κατάσταση στο ελληνικό
χρηματιστήριο αλλά και σε ορισμένα χρηματιστήρια του εξωτερικού και να
προτείνει ορισμένους εναλλακτικούς τρόπους δράσης με απώτερο στόχο τη
βελτίωση της ορατότητας του ελληνικού χρηματιστηρίου μέσω της προβολής
των εταιρειών που οι μετοχές τους έχουν τα χαρακτηριστικά εκείνα που θα
μπορούσαν να προκαλέσουν το ενδιαφέρον ξένων θεσμικών επενδυτών. Το
κρισιμότερο ερώτημα που τίθεται είναι ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτά
και πως μπορούν να ποσοτικοποιηθούν από ένα φορέα σαν το Χρηματιστήριο,
χωρίς ταυτόχρονα να υποκαθίσταται ο ρόλος των αναλυτών αλλά και η
επιβεβλημένη αξιολόγηση που κάθε επενδυτής οφείλει να κάνει πριν προβεί
σε επενδύσεις στο Χρηματιστήριο.
3 Υπάρχουσα κατάσταση στο ΧΑΑ
Στο ΧΑΑ στην τρέχουσα περίοδο ισχύουν τα ακόλουθα σχετικά με την
κατηγοριοποίηση των εισηγμένων εταιρειών και των μετοχών τους:
3.1 Κατηγοριοποίηση Αγορών
Οι εταιρείες τοποθετούνται στις αγορές Κύρια, Παράλληλη και ΝΕΧΑ του
χρηματιστηρίου ανάλογα με το μέγεθος τους (μέγεθος ιδίων κεφαλαίων).
Επιπλέον, τοποθετούνται σε κλάδους αντιπροσωπευτικούς της οικονομικής
τους δραστηριότητας.
3.2 Κατηγοριοποίηση Μεθόδων Διαπραγμάτευσης
Οι μετοχές των εταιρειών διαπραγματεύονται στο σύστημα συναλλαγών με
διαφορετικές μεθόδους διαπραγμάτευσης ανεξάρτητα από την παραπάνω
κατηγοριοποίηση των αγορών. Βάσει αυτής της διάκρισης υπάρχουν δύο τύποι
αγορών: Η αγορά τύπου Κύριας που χαρακτηρίζεται από τη συνεχή μέθοδο
διαπραγμάτευσης και η αγορά τύπου Στιγμιαίας που χαρακτηρίζεται από τη
στιγμιαία μέθοδο διαπραγμάτευσης (call auctions). Έτσι υπάρχουν οι
αγορές Α, Β και Γ, εκ των οποίων οι δύο τελευταίες αναφέρονται στις
μετοχές χαμηλής ρευστότητας και στις εταιρίες υπό επιτήρηση.
3.3 Δείκτες τιμών
Οι δείκτες τιμών περιλαμβάνουν μετοχές εταιρειών με βασικό κριτήριο την
κεφαλαιοποίησή τους και δευτερεύον τη ρευστότητά τους. Υπάρχουν οι
δείκτες FTSE/ASE 20, Mid 40, Small Cap 80 που περιλαμβάνουν μετοχές
υψηλής, μεσαίας και χαμηλής κεφαλαιοποίησης αντίστοιχα, ο Γενικός
δείκτης που περιλαμβάνει μετοχές και των τριών κατηγοριών
κεφαλαιοποίησης καθώς και οι επιμέρους κλαδικοί δείκτες που απαρτίζονται
από ορισμένες μετοχές των αντίστοιχων κλάδων.
4 Παρουσίαση πρακτικών διεθνών χρηματιστηρίων
Όλα τα χρηματιστήρια προβαίνουν στην κατηγοριοποίηση των εταιρειών και
εφαρμόζουν στις μετοχές τους διαφορετικό σύστημα διαπραγμάτευσης. Πρέπει
να σημειωθεί ότι η διαπραγμάτευση του συνόλου των μετοχών με την μέθοδο
της συνεχούς διαπραγμάτευσης ενέχει υψηλό τεχνολογικό κόστος. Όμως, στο
ΧΑΑ η τεχνολογική υποδομή (ΟΑΣΗΣ και υποστηρικτικά αυτού συστήματα)
είναι ήδη εγκατεστημένα και άρα δεν τίθεται αντίστοιχο θέμα κόστους.
Στα επόμενα τμήματα παρουσιάζονται οι λύσεις που έχουν υιοθετήσει
ορισμένα βασικά χρηματιστήρια ως προς την κατάταξη των εταιρειών
(κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών-market segmentation) και τις μεθόδους
διαπραγμάτευσης των μετοχών τους (κατηγοριοποίηση αγορών διαπραγμάτευσης
μετοχών-trading segmentation).
4.1.1 Χρηματιστήριο Λονδίνου
4.1.1.1 Κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών
§ Main Market: Εταιρείες υψηλής κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας,
εγχώριες και ξένες.
§ Alternative Investment Market: Μικρότερες εταιρείες αλλά υψηλού ρυθμού
μεγέθυνσης.
§ TechMark: Εταιρείες καινοτόμου τεχνολογίας.
4.1.1.2 Κατηγοριοποίηση αγορών διαπραγμάτευσης μετοχών
§ SETS: Αποκλειστικά κεντρικό βιβλίο εντολών με συνδυασμό στιγμιαίων
αγορών και συνεχούς διαπραγμάτευσης για τις μετοχές υψηλής
κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας.
§ SEAQ: Αποκλειστικά ειδικοί διαπραγματευτές για τις εγχώριες μετοχές
χαμηλής ρευστότητας.
§ SEATS Plus: Μικτό σύστημα διαπραγμάτευσης για τις μετοχές της ΑΙΜ και
τις λιγότερο ρευστές μετοχές που δεν έχουν ειδικό διαπραγματευτή
προκειμένου να εισαχθούν στο SEAQ.
§ SEAQ International: Αποκλειστικά ειδικοί διαπραγματευτές.
Διαπραγματεύονται αποκλειστικά ξένες μετοχές.
Υπάρχει διαφορετικός χρονισμός των αγορών διαπραγμάτευσης μετοχών.
4.1.2 Χρηματιστήριο Φρανκφούρτης
4.1.2.1 Κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών
1. First Segment: Εγχώριες εταιρείες υψηλής κεφαλαιοποίησης και
ρευστότητας.
a. DAX: Δείκτης εταιρειών υψηλής κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας.
b. MDAX: Δείκτης εταιρειών μέσης κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας.
2. Second Segment: Μεσαίου μεγέθους εγχώριες εταιρείες.
3. Third Segment: Ορισμένες εγχώριες αλλά κυρίως ξένες εταιρείες μεγάλου
μεγέθους.
4. Newer Market: Νέες, καινοτόμες, και δυναμικές εταιρείες.
5. SMAX: Υψηλής ποιότητας, βάσει κριτηρίων διαφάνειας, διάχυσης
πληροφοριών και ρευστότητας, μικρές επιχειρήσεις εγχώριες και ξένες.
6. XTF: Διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF?s).
7. Dow Jones Stoxx: Σε αυτούς τους δείκτες συμμετέχουν ξένες μετοχές που
διαπραγματεύονται και στο χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης.
4.1.2.2 Κατηγοριοποίηση αγορών διαπραγμάτευσης μετοχών
1. DAX, DJ Stoxx
2. MDAX
3. Newer Market
4. Λοιπές επαρκούς ρευστότητας μετοχές
Όλες οι παραπάνω κατηγορίες διαπραγματεύονται με συνδυασμό στιγμιαίων
αγορών και συνεχούς διαπραγμάτευσης αλλά με διαφορετικό χρονισμό της
αγοράς ανάλογα με το βαθμό ρευστότητας.
5. Χαμηλής ρευστότητας μετοχές: Διαπραγματεύονται μόνο με στιγμιαίες
αγορές.
Οι ειδικοί διαπραγματευτές είναι υποχρεωτικοί για τις μετοχές των Newer
Market και SMAX. Είναι προαιρετικοί για την υπόλοιπη αγορά εκτός του DAX
όπου δεν εφαρμόζεται ο εν λόγω θεσμός.
4.1.3 Euronext-Παρίσι
4.1.3.1 Κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών
1. First Market: Εγχώριες και ξένες εταιρείες υψηλής κεφαλαιοποίησης και
ρευστότητας.
2. Second Market: Μικρομεσαίου μεγέθους εταιρείες.
3. New Market: Ταχέως αναπτυσσόμενες εταιρείες.
4. Free Market: Μη εισηγμένες εταιρείες.
5. European Depository Receipts: Πιστοποιητικά μετοχών.
4.1.3.2 Κατηγοριοποίηση αγορών διαπραγμάτευσης μετοχών
1. Continuous A: First Market υψηλής ρευστότητας.
2. Continuous B: First Market μεσαίας ρευστότητας.
3. Call Auction A: First Market χαμηλής ρευστότητας.
4. Call Auction B: Free Market.
5. Continuous: New Market υψηλής ρευστότητας.
6. Call Auction: New Market χαμηλής ρευστότητας.
Continuous: Συνδυασμός στιγμιαίας αγοράς και συνεχούς διαπραγμάτευσης.
Call Auction: Στιγμιαία αγορά.
Η διαφορά μεταξύ κατηγοριών ομοειδούς μεθόδου διαπραγμάτευσης είναι ο
χρονισμός της αγοράς.
Ειδικοί διαπραγματευτές υπάρχουν σε όλες τις αγορές εκτός της Free
Market.
4.1.4 Χρηματιστήριο Μιλάνου
4.1.4.1 Κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών
1. Main Market: Εταιρείες υψηλής ρευστότητας.
2. New Market: Καινοτόμες αναπτυσσόμενες εταιρείες.
3. STAR: Μικρομεσαίες «ποιοτικές» εταιρείες του παραδοσιακού οικονομικού
τομέα που πληρούν αυστηρότερα κριτήρια διαφάνειας ρευστότητας και
εταιρικής διακυβέρνησης.
4.1.4.2 Κατηγοριοποίηση μεθόδων διαπραγμάτευσης μετοχών
1. Διαπραγμάτευση με συνδυασμό στιγμιαίων αγορών και συνεχούς
διαπραγμάτευσης: Main Market.
2. Διαπραγμάτευση με συνδυασμό στιγμιαίων αγορών και συνεχούς
διαπραγμάτευσης αλλά με συμμετοχή ειδικών διαπραγματευτών: New Market,
STAR.
Ο χρονισμός μεταξύ των διαφόρων αγορών διαφέρει.
4.1.5 Χρηματιστήριο Ζυρίχης
4.1.5.1 Κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών
1. Main Market: Εγχώριες και ξένες εταιρείες υψηλής κεφαλαιοποίησης και
ρευστότητας.
2. Investment Companies: Επενδυτικές εταιρείες.
3. New Market: Εγχώριες και ξένες ταχέως αναπτυσσόμενες εταιρείες.
4. Local Caps: Μη εισηγμένες εταιρείες.
4.1.5.2 Κατηγοριοποίηση αγορών διαπραγμάτευσης μετοχών
Όλες οι μετοχές διαπραγματεύονται με συνδυασμό στιγμιαίων αγορών και
συνεχούς διαπραγμάτευσης.
Οι ειδικοί διαπραγματευτές είναι υποχρεωτικοί στη New Market και
προαιρετικοί στις υπόλοιπες.
4.1.6 Σύνοψη
Από τα παραπάνω συμπεραίνεται τα ακόλουθα:
§ Όλα τα χρηματιστήρια διαφοροποιούν τον τρόπο διαπραγμάτευσης (συνεχής
διαπραγμάτευση, ειδικοί διαπραγματευτές, στιγμιαίες αγορές, διαφορετικό
ωράριο) των μετοχών ανάλογα με τη ρευστότητα και την κεφαλαιοποίηση που
παρουσιάζουν.
§ Ορισμένα χρηματιστήρια (Γερμανία, Ιταλία) έχουν δημιουργήσει μία
ξεχωριστή αγορά για όσες εταιρείες πληρούν αυστηρά κριτήρια διαφάνειας,
πληροφόρησης των επενδυτών, εταιρικής διακυβέρνησης και ρευστότητας.
5 Παρουσίαση εναλλακτικών προτάσεων
ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΞΙΩΝ ΑΘΗΝΩΝ
Συνάντηση της 18/2/02
ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΟΥ ΧΑΑ ΠΡΟΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Πίνακας Περιεχομένων
1 Ο ΡΌΛΟΣ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΆΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΊΟΥ 3
2 ΣΚΟΠΌΣ 4
3 ΥΠΆΡΧΟΥΣΑ ΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΧΑΑ 5
3.1 Κατηγοριοποίηση Αγορών 5
3.2 Κατηγοριοποίηση Μεθόδων Διαπραγμάτευσης 5
3.3 Δείκτες τιμών 5
4 ΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΏΝ ΔΙΕΘΝΏΝ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΊΩΝ 6
4.1.1 Χρηματιστήριο Λονδίνου 6
4.1.2 Χρηματιστήριο Φρανκφούρτης 6
4.1.3 Euronext-Παρίσι 7
4.1.4 Χρηματιστήριο Μιλάνου 7
4.1.5 Χρηματιστήριο Ζυρίχης 8
4.1.6 Σύνοψη 8
5 ΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΏΝ ΠΡΟΤΆΣΕΩΝ 9
5.1.1 Δημιουργία αγοράς αυξημένων απαιτήσεων 9
5.1.2 Επεξεργασία στοιχείων τοποθετήσεων Ελλήνων θεσμικών επενδυτών σε
μετοχές 10
5.1.3 Αξιολόγηση εταιρειών-μετοχών 10
6 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΏΝ-ΜΕΤΟΧΏΝ 11
6.1.1 Πλεονεκτήματα 11
6.1.2 Μειονεκτήματα 11
7 ΣΥΜΠΕΡΆΣΜΑΤΑ 12
1 Ο ρόλος της κεφαλαιαγοράς και του χρηματιστηρίου
Ο αναπτυξιακός ρόλος της κεφαλαιαγοράς προσδιορίζεται από την ύπαρξη του
μηχανισμού άντλησης κεφαλαίων για τις επιχειρήσεις. Τα χρηματιστήρια
παρέχουν το μηχανισμό της δευτερογενούς αγοράς σαν αναγκαία προϋπόθεση
για την αποτελεσματική επίτευξη του αναπτυξιακού τους ρόλου.
Η δευτερογενής αγορά είναι ένας οργανωμένος μηχανισμός που έχει σαν
στόχο να αυξάνει το χαρακτηριστικό της εμπορευσιμότητας των επενδύσεων
σε μετοχικές αξίες βελτιώνοντας έτσι την ελκυστικότητα αυτής της
κατηγορίας επενδύσεων.
Η αποτελεσματικότητα της δευτερογενούς αγοράς εξαρτάται από την επιτυχή
λειτουργία των μηχανισμών διαμόρφωσης τιμών που εφαρμόζει. Η επιτυχής
λειτουργία των μηχανισμών αυτών στηρίζεται:
Ζ στην ευρύτερη δυνατή διάχυση της πληροφόρησης για κάθε σχετικό
γεγονός,
Ζ στη μέγιστη δυνατή εφαρμογή των κανόνων της ελεύθερης αγοράς.
Οι επενδυτικές επιλογές στο Χρηματιστήριο στηρίζονται στην υποκειμενική
αξιολόγηση από τους επενδυτές τόσο της διαθέσιμης πληροφόρησης σε
συνδυασμό με τη γνώση των κανόνων της αγοράς όσο και των εναλλακτικών
επενδυτικών προϊόντων που τους παρέχονται.
Οι αρχές της κεφαλαιαγοράς έχουν σαν αποκλειστικό ρόλο την παρακολούθηση
της τήρησης των κανόνων λειτουργίας της κεφαλαιαγοράς και της συνεχούς
βελτίωσής τους, για το λόγο αυτό είναι εξ ορισμού εποπτικές αρχές.
2 Σκοπός
Είναι γενικά παραδεκτό ότι τα τελευταία χρόνια έχει συντελεστεί
σημαντική πρόοδος στην ελληνική οικονομία αλλά και ειδικότερα στην
ελληνική κεφαλαιαγορά. Η παραπάνω συντελεσθείσα πρόοδος στην ελληνική
κεφαλαιαγορά μπορεί να υποστηρίξει αλλά και να προσελκύσει πρόσθετες
επενδύσεις από αλλοδαπούς επενδυτές στο ελληνικό χρηματιστήριο.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ στην Ισπανία η αξία των τοποθετήσεων των
αλλοδαπών επενδυτών τα τελευταία χρόνια ανέρχεται στο 35%, στην Ελλάδα
στις 31/01/2002 ανερχόταν σε περίπου 22% αν δεν συνυπολογίσουμε στους
αλλοδαπούς επενδυτές τις offshore εταιρίες που στην πλειοψηφία τους
πιθανολογείται ότι είναι ελληνικών συμφερόντων.
Με την είσοδο του ΧΑΑ στις αναπτυγμένες αγορές, έχουν διευκρινισθεί τα
θεωρητικά περιθώρια προσέλκυσης νέων ξένων επενδυτών, γεγονός που
διαμορφώνει σαν επιτακτική την ανάγκη κλιμάκωσης των προσπαθειών
επαύξησης της καλούμενης visibility (αναγνωρισιμότητα) του Ελληνικού
Χρηματιστηρίου.
Στόχος του παρόντος κειμένου είναι να διερευνήσει την παραπάνω
διαπίστωση, να εξετάσει την ισχύουσα κατάσταση στο ελληνικό
χρηματιστήριο αλλά και σε ορισμένα χρηματιστήρια του εξωτερικού και να
προτείνει ορισμένους εναλλακτικούς τρόπους δράσης με απώτερο στόχο τη
βελτίωση της ορατότητας του ελληνικού χρηματιστηρίου μέσω της προβολής
των εταιρειών που οι μετοχές τους έχουν τα χαρακτηριστικά εκείνα που θα
μπορούσαν να προκαλέσουν το ενδιαφέρον ξένων θεσμικών επενδυτών. Το
κρισιμότερο ερώτημα που τίθεται είναι ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτά
και πως μπορούν να ποσοτικοποιηθούν από ένα φορέα σαν το Χρηματιστήριο,
χωρίς ταυτόχρονα να υποκαθίσταται ο ρόλος των αναλυτών αλλά και η
επιβεβλημένη αξιολόγηση που κάθε επενδυτής οφείλει να κάνει πριν προβεί
σε επενδύσεις στο Χρηματιστήριο.
3 Υπάρχουσα κατάσταση στο ΧΑΑ
Στο ΧΑΑ στην τρέχουσα περίοδο ισχύουν τα ακόλουθα σχετικά με την
κατηγοριοποίηση των εισηγμένων εταιρειών και των μετοχών τους:
3.1 Κατηγοριοποίηση Αγορών
Οι εταιρείες τοποθετούνται στις αγορές Κύρια, Παράλληλη και ΝΕΧΑ του
χρηματιστηρίου ανάλογα με το μέγεθος τους (μέγεθος ιδίων κεφαλαίων).
Επιπλέον, τοποθετούνται σε κλάδους αντιπροσωπευτικούς της οικονομικής
τους δραστηριότητας.
3.2 Κατηγοριοποίηση Μεθόδων Διαπραγμάτευσης
Οι μετοχές των εταιρειών διαπραγματεύονται στο σύστημα συναλλαγών με
διαφορετικές μεθόδους διαπραγμάτευσης ανεξάρτητα από την παραπάνω
κατηγοριοποίηση των αγορών. Βάσει αυτής της διάκρισης υπάρχουν δύο τύποι
αγορών: Η αγορά τύπου Κύριας που χαρακτηρίζεται από τη συνεχή μέθοδο
διαπραγμάτευσης και η αγορά τύπου Στιγμιαίας που χαρακτηρίζεται από τη
στιγμιαία μέθοδο διαπραγμάτευσης (call auctions). Έτσι υπάρχουν οι
αγορές Α, Β και Γ, εκ των οποίων οι δύο τελευταίες αναφέρονται στις
μετοχές χαμηλής ρευστότητας και στις εταιρίες υπό επιτήρηση.
3.3 Δείκτες τιμών
Οι δείκτες τιμών περιλαμβάνουν μετοχές εταιρειών με βασικό κριτήριο την
κεφαλαιοποίησή τους και δευτερεύον τη ρευστότητά τους. Υπάρχουν οι
δείκτες FTSE/ASE 20, Mid 40, Small Cap 80 που περιλαμβάνουν μετοχές
υψηλής, μεσαίας και χαμηλής κεφαλαιοποίησης αντίστοιχα, ο Γενικός
δείκτης που περιλαμβάνει μετοχές και των τριών κατηγοριών
κεφαλαιοποίησης καθώς και οι επιμέρους κλαδικοί δείκτες που απαρτίζονται
από ορισμένες μετοχές των αντίστοιχων κλάδων.
4 Παρουσίαση πρακτικών διεθνών χρηματιστηρίων
Όλα τα χρηματιστήρια προβαίνουν στην κατηγοριοποίηση των εταιρειών και
εφαρμόζουν στις μετοχές τους διαφορετικό σύστημα διαπραγμάτευσης. Πρέπει
να σημειωθεί ότι η διαπραγμάτευση του συνόλου των μετοχών με την μέθοδο
της συνεχούς διαπραγμάτευσης ενέχει υψηλό τεχνολογικό κόστος. Όμως, στο
ΧΑΑ η τεχνολογική υποδομή (ΟΑΣΗΣ και υποστηρικτικά αυτού συστήματα)
είναι ήδη εγκατεστημένα και άρα δεν τίθεται αντίστοιχο θέμα κόστους.
Στα επόμενα τμήματα παρουσιάζονται οι λύσεις που έχουν υιοθετήσει
ορισμένα βασικά χρηματιστήρια ως προς την κατάταξη των εταιρειών
(κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών-market segmentation) και τις μεθόδους
διαπραγμάτευσης των μετοχών τους (κατηγοριοποίηση αγορών διαπραγμάτευσης
μετοχών-trading segmentation).
4.1.1 Χρηματιστήριο Λονδίνου
4.1.1.1 Κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών
§ Main Market: Εταιρείες υψηλής κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας,
εγχώριες και ξένες.
§ Alternative Investment Market: Μικρότερες εταιρείες αλλά υψηλού ρυθμού
μεγέθυνσης.
§ TechMark: Εταιρείες καινοτόμου τεχνολογίας.
4.1.1.2 Κατηγοριοποίηση αγορών διαπραγμάτευσης μετοχών
§ SETS: Αποκλειστικά κεντρικό βιβλίο εντολών με συνδυασμό στιγμιαίων
αγορών και συνεχούς διαπραγμάτευσης για τις μετοχές υψηλής
κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας.
§ SEAQ: Αποκλειστικά ειδικοί διαπραγματευτές για τις εγχώριες μετοχές
χαμηλής ρευστότητας.
§ SEATS Plus: Μικτό σύστημα διαπραγμάτευσης για τις μετοχές της ΑΙΜ και
τις λιγότερο ρευστές μετοχές που δεν έχουν ειδικό διαπραγματευτή
προκειμένου να εισαχθούν στο SEAQ.
§ SEAQ International: Αποκλειστικά ειδικοί διαπραγματευτές.
Διαπραγματεύονται αποκλειστικά ξένες μετοχές.
Υπάρχει διαφορετικός χρονισμός των αγορών διαπραγμάτευσης μετοχών.
4.1.2 Χρηματιστήριο Φρανκφούρτης
4.1.2.1 Κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών
1. First Segment: Εγχώριες εταιρείες υψηλής κεφαλαιοποίησης και
ρευστότητας.
a. DAX: Δείκτης εταιρειών υψηλής κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας.
b. MDAX: Δείκτης εταιρειών μέσης κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας.
2. Second Segment: Μεσαίου μεγέθους εγχώριες εταιρείες.
3. Third Segment: Ορισμένες εγχώριες αλλά κυρίως ξένες εταιρείες μεγάλου
μεγέθους.
4. Newer Market: Νέες, καινοτόμες, και δυναμικές εταιρείες.
5. SMAX: Υψηλής ποιότητας, βάσει κριτηρίων διαφάνειας, διάχυσης
πληροφοριών και ρευστότητας, μικρές επιχειρήσεις εγχώριες και ξένες.
6. XTF: Διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF?s).
7. Dow Jones Stoxx: Σε αυτούς τους δείκτες συμμετέχουν ξένες μετοχές που
διαπραγματεύονται και στο χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης.
4.1.2.2 Κατηγοριοποίηση αγορών διαπραγμάτευσης μετοχών
1. DAX, DJ Stoxx
2. MDAX
3. Newer Market
4. Λοιπές επαρκούς ρευστότητας μετοχές
Όλες οι παραπάνω κατηγορίες διαπραγματεύονται με συνδυασμό στιγμιαίων
αγορών και συνεχούς διαπραγμάτευσης αλλά με διαφορετικό χρονισμό της
αγοράς ανάλογα με το βαθμό ρευστότητας.
5. Χαμηλής ρευστότητας μετοχές: Διαπραγματεύονται μόνο με στιγμιαίες
αγορές.
Οι ειδικοί διαπραγματευτές είναι υποχρεωτικοί για τις μετοχές των Newer
Market και SMAX. Είναι προαιρετικοί για την υπόλοιπη αγορά εκτός του DAX
όπου δεν εφαρμόζεται ο εν λόγω θεσμός.
4.1.3 Euronext-Παρίσι
4.1.3.1 Κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών
1. First Market: Εγχώριες και ξένες εταιρείες υψηλής κεφαλαιοποίησης και
ρευστότητας.
2. Second Market: Μικρομεσαίου μεγέθους εταιρείες.
3. New Market: Ταχέως αναπτυσσόμενες εταιρείες.
4. Free Market: Μη εισηγμένες εταιρείες.
5. European Depository Receipts: Πιστοποιητικά μετοχών.
4.1.3.2 Κατηγοριοποίηση αγορών διαπραγμάτευσης μετοχών
1. Continuous A: First Market υψηλής ρευστότητας.
2. Continuous B: First Market μεσαίας ρευστότητας.
3. Call Auction A: First Market χαμηλής ρευστότητας.
4. Call Auction B: Free Market.
5. Continuous: New Market υψηλής ρευστότητας.
6. Call Auction: New Market χαμηλής ρευστότητας.
Continuous: Συνδυασμός στιγμιαίας αγοράς και συνεχούς διαπραγμάτευσης.
Call Auction: Στιγμιαία αγορά.
Η διαφορά μεταξύ κατηγοριών ομοειδούς μεθόδου διαπραγμάτευσης είναι ο
χρονισμός της αγοράς.
Ειδικοί διαπραγματευτές υπάρχουν σε όλες τις αγορές εκτός της Free
Market.
4.1.4 Χρηματιστήριο Μιλάνου
4.1.4.1 Κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών
1. Main Market: Εταιρείες υψηλής ρευστότητας.
2. New Market: Καινοτόμες αναπτυσσόμενες εταιρείες.
3. STAR: Μικρομεσαίες «ποιοτικές» εταιρείες του παραδοσιακού οικονομικού
τομέα που πληρούν αυστηρότερα κριτήρια διαφάνειας ρευστότητας και
εταιρικής διακυβέρνησης.
4.1.4.2 Κατηγοριοποίηση μεθόδων διαπραγμάτευσης μετοχών
1. Διαπραγμάτευση με συνδυασμό στιγμιαίων αγορών και συνεχούς
διαπραγμάτευσης: Main Market.
2. Διαπραγμάτευση με συνδυασμό στιγμιαίων αγορών και συνεχούς
διαπραγμάτευσης αλλά με συμμετοχή ειδικών διαπραγματευτών: New Market,
STAR.
Ο χρονισμός μεταξύ των διαφόρων αγορών διαφέρει.
4.1.5 Χρηματιστήριο Ζυρίχης
4.1.5.1 Κατηγοριοποίηση αγορών εταιρειών
1. Main Market: Εγχώριες και ξένες εταιρείες υψηλής κεφαλαιοποίησης και
ρευστότητας.
2. Investment Companies: Επενδυτικές εταιρείες.
3. New Market: Εγχώριες και ξένες ταχέως αναπτυσσόμενες εταιρείες.
4. Local Caps: Μη εισηγμένες εταιρείες.
4.1.5.2 Κατηγοριοποίηση αγορών διαπραγμάτευσης μετοχών
Όλες οι μετοχές διαπραγματεύονται με συνδυασμό στιγμιαίων αγορών και
συνεχούς διαπραγμάτευσης.
Οι ειδικοί διαπραγματευτές είναι υποχρεωτικοί στη New Market και
προαιρετικοί στις υπόλοιπες.
4.1.6 Σύνοψη
Από τα παραπάνω συμπεραίνεται τα ακόλουθα:
§ Όλα τα χρηματιστήρια διαφοροποιούν τον τρόπο διαπραγμάτευσης (συνεχής
διαπραγμάτευση, ειδικοί διαπραγματευτές, στιγμιαίες αγορές, διαφορετικό
ωράριο) των μετοχών ανάλογα με τη ρευστότητα και την κεφαλαιοποίηση που
παρουσιάζουν.
§ Ορισμένα χρηματιστήρια (Γερμανία, Ιταλία) έχουν δημιουργήσει μία
ξεχωριστή αγορά για όσες εταιρείες πληρούν αυστηρά κριτήρια διαφάνειας,
πληροφόρησης των επενδυτών, εταιρικής διακυβέρνησης και ρευστότητας.
5 Παρουσίαση εναλλακτικών προτάσεων
Μία πιθανή πρόταση κατηγοριοποίησης, πρόσθετης της ήδη υπάρχουσας, των
εισηγμένων στο ΧΑΑ εταιρειών πρέπει να περιλαμβάνει περιγραφή των
κριτηρίων και της διαδικασίας κατηγοριοποίησης τόσο των εταιρειών όσο
των μεθόδων διαπραγμάτευσης που θα εφαρμοστούν στις μετοχές τους.
Οι δύο πρώτες εναλλακτικές προτάσεις αφορούν την κατάταξη των εταιρειών
σε κατηγορίες ενώ η τρίτη, δεδομένου ότι λαμβάνει υπόψη τόσο θεμελιώδη
στοιχεία των εταιρειών όσο και τη συναλλακτική δραστηριότητα των
μετοχών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την ανάθεση των μετοχών σε
αγορές διαπραγμάτευσης.
5.1.1 Δημιουργία αγοράς αυξημένων απαιτήσεων
5.1.1.1 Κριτήρια
1. Διαφάνεια της εταιρείας και ποιότητα επικοινωνίας με τους επενδυτές.
2. Εφαρμογή αρχών εταιρικής διακυβέρνησης.
3. Ποσοστό ελεύθερης διασποράς.
4. Ρευστότητα.
Βλέπε και σχετική μελέτη ΧΑΑ στο κείμενο 2001_04_30_olympic_01.doc.
5.1.1.2 Πλεονεκτήματα
1. Ενεργητική συμμετοχή των εταιριών στην προσπάθεια αύξησης της
«ορατότητας».
2. Πρακτική υιοθετημένη και από άλλα χρηματιστήρια.
5.1.1.3 Μειονεκτήματα
1. Χρονοβόρος διαδικασία.
2. Δεν υπάρχει σαφές μέτρο σύγκρισης της πορείας Π απόδοσης των
εταιρειών που θα συμμετέχον (benchmarking)
3. Δυσκολία ελέγχου των εταιρειών.
Η σχετική διαδικασία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
5.1.2 Επεξεργασία στοιχείων τοποθετήσεων Ελλήνων θεσμικών επενδυτών σε
μετοχές
5.1.2.1 Κριτήρια
Το ποσοστό τοποθετήσεων των Ελλήνων θεσμικών επενδυτών σε κάθε μετοχή σε
συνδυασμό με τον αριθμό των θεσμικών επενδυτών που έχουν τοποθετηθεί.
5.1.2.2 Πλεονεκτήματα
1. Σχετικά αξιόπιστη πληροφορία για τη μελλοντική πορεία των εταιρειών
2. Μεθοδολογία στηριγμένη σε όρους «πραγματικής αγοράς».
3. Ικανοποιητική συχνότητα δημοσίευσης στοιχείων (τρίμηνο).
5.1.2.3 Μειονεκτήματα
1. Επηρεασμός από ιδιαίτερο επενδυτικό χαρακτήρα επί μέρους θεσμικών
επενδυτών.
2. Η πληροφορία αυτή υπάρχει ήδη για τον ενδιαφερόμενο.
3. Τα κριτήρια θα πρέπει να «απαντούν» στην κριτική για μεροληπτική
συμπεριφορά υπέρ των Ελλήνων θεσμικών.
5.1.3 Αξιολόγηση εταιρειών-μετοχών
5.1.3.1 Κριτήρια
1. Μέγεθος (κεφαλαιοποίηση, ίδια κεφάλαια)
2. Αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων
3. Ρυθμός αύξησης EBITDA
4. Ρυθμός αύξησης πωλήσεων
5. Κεφαλαιοποίηση
6. Αριθμός πράξεων
7. Αξία συναλλαγών/ κεφαλαιοποίηση
8. Διακύμανση τιμής
5.1.3.2 Πλεονεκτήματα
1. Πλήρης μέθοδος. Βασίζεται τόσο σε θεμελιώδεις παράγοντες της
εταιρείας όσο και στη συναλλακτική δραστηριότητα των μετοχών της.
2. Παρέχει αξιόπιστη συνολική εικόνα για την εταιρεία και τις μετοχές
της.
5.1.3.3 Μειονεκτήματα
1. Πολύπλοκη μέθοδος.
2. Ενέχει αρκετό βαθμό υποκειμενικότητας.
6 Διαφοροποίηση των εταιρειών-μετοχών
Στο παρών τμήμα εξετάζονται τα βασικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα
της πρότασης δημιουργίας μίας ξεχωριστής κατηγορίας εταιρειών που
πρακτικά θα αντιπροσωπεύουν τις μετοχές εισηγμένων εταιριών του ΧΑΑ με
αυξημένες πιθανότητες διεθνούς ενδιαφέροντος.
6.1.1 Πλεονεκτήματα
1. Βελτίωση της ορατότητας των εταιρειών υψηλής κεφαλαιοποίησης,
εμπορευσιμότητας και κερδοφορίας με ότι θετικό συνεπάγεται αυτή για την
περαιτέρω ανάπτυξή τους.
2. Περιορισμός της τάσης αναζήτησης κεφαλαίων σε αλλοδαπά χρηματιστήρια
από αυτές τις εταιρείες και αύξηση της ελκυστικότητας του ΧΑΑ ως πηγή
χρηματοδότησης.
3. Βελτίωση της διαφάνειας και πληροφόρησης του επενδυτικού κοινού λόγω
της (προτεινόμενης) καθιέρωσης αυστηρότερων σχετικών κανόνων για τις
«καλύτερες» εταιρείες.
4. Δημιουργία κινήτρων και για τις υπόλοιπες εταιρίες.
5. Διευκόλυνση των επενδυτών (ιδίως των λιγότερο πληροφορημένων) στις
επενδυτικές τους επιλογές.
6. Βελτίωση της ρευστότητας της αγοράς λόγω της εκτενέστερης χρήσης του
θεσμού του ειδικού διαπραγματευτή που θα προκύψει από την υποχρεωτική
του εφαρμογή στις μετοχές χαμηλής ρευστότητας.
7. Βελτίωση του τρόπου διαπραγμάτευσης των μετοχών εφόσον για
διαφορετικής ρευστότητας μετοχές θα ακολουθείται διαφορετική μέθοδος
διαπραγμάτευσης με ότι θετικό συνεπάγεται αυτή (αντικειμενικότερος
προσδιορισμός τιμής κλπ).
6.1.2 Μειονεκτήματα
1. Ο ρόλος του ΧΑΑ είναι να διαχέει άμεσα τις πρωτογενείς πληροφορίες
που σχετίζονται με τις δραστηριότητες των εταιρειών και τη
διαπραγμάτευση των μετοχών τους και όχι να προβαίνει σε επεξεργασία και
αξιολόγησή τους. Υπό αυτή την έννοια, αυτού του είδους η κατηγοριοποίηση
ουσιαστικά μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί οδηγό επενδυτικών συμβουλών,
δραστηριότητα στην οποία το ΧΑΑ δεν πρέπει να εμπλακεί.
2. Η χρήση κριτηρίων που αφορούν τα χρηματιστηριακά μεγέθη των εταιριών
(π.χ. υψηλή κεφαλαιοποίηση, εμπορευσιμότητα) δεν μπορεί να εντοπίσει
εταιρίες με σημαντικές αναπτυξιακές προοπτικές.
Συνεπώς, με αυτή τη διάκριση εφαρμόζεται δυσμενής μεταχείριση σε κατά τα
λοιπά (εκτός μεγέθους) αξιόλογες και σημαντικής σημασίας για την
οικονομία της χώρας εταιρείες.
3. Η χρήση κατά την αξιολόγηση κριτηρίων που εκτιμούν την οικονομική
κατάσταση της εταιρείας (κερδοφορία, ρευστότητα, πωλήσεις κλπ), πέραν
της επεξεργασίας των στοιχείων της συναλλακτικής δραστηριότητας
(κεφαλαιοποίηση, εμπορευσιμότητα, κίνδυνο κλπ), στο βαθμό που δεν είναι
αποσπασματική (για παράδειγμα δεν θα λαμβάνει υπόψη την επίδραση του
κλάδου που ανήκει η εταιρεία) μπορεί να εξάγει παραπλανητικές
πληροφορίες για την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές της εταιρείας.
4. Η, για λόγους αποφυγής κάθε ενδεχομένου «διακριτικής» μεταχείρισης
εταιριών, χρήση αυστηρά ποσοτικών κριτηρίων, μπορεί να είναι «άδικη» για
ένα αριθμό εταιριών.
7 Συμπεράσματα
Συνοψίζοντας τις διαδικασίες αξιολόγησης που προηγήθηκαν συμπεραίνεται
ότι οι εταιρείες και οι μετοχές μπορούν να καταταχθούν σε ομοειδείς
κατηγορίες βάσει των ακολούθων κριτηρίων:
§ Εταιρείες
1. Μέγεθος (κεφαλαιοποίηση, ίδια κεφάλαια)
2. Κερδοφορία και λοιποί χρηματοοικονομικοί δείκτες.
3. Εταιρική διακυβέρνηση, λογιστικά πρότυπα, ποσοστά επένδυσης θεσμικών
επενδυτών.
Βάσει των παραπάνω κριτηρίων οι μετοχές μπορούν να διαπραγματεύονται με
διαφορετικό τρόπο σύμφωνα με τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
1. Μέθοδος διαπραγμάτευσης.
2. Ειδικοί διαπραγματευτές.
3. Ωράριο διαπραγμάτευσης.
Τα πλεονεκτήματα που μπορούν να αποδοθούν στις εταιρείες που θα
«προκριθούν» με τα κριτήρια αυτά, είναι τα ακόλουθα:
1. Ευνοϊκότερη διάρθρωση κόστους προμηθειών εισαγωγής και
διαπραγμάτευσης.
2. Ευνοϊκότερη μεταχείριση αναφορικά με ζητήματα που συνδέονται με την
προβολή των εταιρειών από το ΧΑΑ, για παράδειγμα, καλύτερη θέση των
διαφημιστικών καταχωρήσεων των εταιρειών στα έντυπα του ΧΑΑ.
3. Συμμετοχή στις διεθνείς παρουσιάσεις του ΧΑΑ (road shows).















