Αυτή η διατροφή σε θωρακίζει από την άνοια - Τι πρέπει να τρως και γιατί

H πλούσια σε φυτικές τροφές και με χαμηλό «φλεγμονώδες φορτίο» δίαιτα, φαίνεται να συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, ακόμη και σε ανθρώπους που ήδη εμφανίζουν σημάδια αυξημένου κινδύνου για τη νόσο αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα μεγάλη μακροχρόνια μελέτη από τη Σουηδία. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι διατροφικές συνήθειες δεν επηρεάζουν μόνο τη γενική υγεία του εγκεφάλου, αλλά μπορεί να επιβραδύνουν και την εξέλιξη της νόσου σε προχωρημένα βιολογικά στάδια.

Η μελέτη και οι βιοδείκτες που «μετρούν» τον κίνδυνο άνοιας 

Η έρευνα βασίστηκε σε 1.865 ηλικιωμένους άνω των 60 ετών χωρίς άνοια στην αρχή της μελέτης, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για έως και 15 χρόνια. Οι επιστήμονες αξιολόγησαν τις διατροφικές τους συνήθειες και τις συνέκριναν με την εμφάνιση άνοιας, λαμβάνοντας υπόψη και βιοδείκτες στο αίμα που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ και τη γενικότερη εκφύλιση του εγκεφάλου.

Οι ερευνητές μέτρησαν τρεις βασικούς τύπους δεικτών στο αίμα: την πρωτεΐνη p-tau217, που σχετίζεται άμεσα με τη νόσο Αλτσχάιμερ, καθώς και δύο γενικούς δείκτες νευροεκφύλισης και φλεγμονής του εγκεφάλου, τους NFL και GFAP. Αυτοί οι δείκτες θεωρούνται ότι μπορούν να εντοπίσουν άτομα με αυξημένο κίνδυνο για μελλοντική άνοια, ακόμη και πριν εμφανιστούν συμπτώματα.

Παράλληλα, εξετάστηκαν τρία διαφορετικά διατροφικά πρότυπα. Η μεσογειακή διατροφή, ένα δείκτη υγιεινής διατροφής που βασίζεται σε φρούτα, λαχανικά και ελαιόλαδο, ένα δεύτερο μοντέλο γενικά υγιεινής διατροφής και ένας δείκτης που αποτυπώνει πόσο «φλεγμονώδης» είναι η διατροφή, δηλαδή πόσο συμβάλλει σε χρόνιες φλεγμονές στο σώμα.

Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, 240 άτομα εμφάνισαν άνοια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι ακολουθούσαν πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα είχαν συνολικά χαμηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν τη νόσο. Όμως το πιο σημαντικό εύρημα ήταν ότι η προστατευτική επίδραση της διατροφής ήταν πιο ξεκάθαρη σε άτομα που ήδη είχαν υψηλά επίπεδα βιοδεικτών κινδύνου στο αίμα τους.

Ποια διατροφή δείχνει τη μεγαλύτερη προστασία 

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον ήταν το αποτέλεσμα για τη λεγόμενη «αντιφλεγμονώδη» διατροφή. Όταν οι συμμετέχοντες είχαν υψηλό βιολογικό κίνδυνο, η καλύτερη συμμόρφωση σε διατροφή χαμηλής φλεγμονής συνδεόταν σταθερά με μειωμένο κίνδυνο άνοιας. Σε κάποιες περιπτώσεις, ο κίνδυνος ήταν έως και περίπου 20–30% χαμηλότερος σε σχέση με όσους είχαν λιγότερο υγιεινή διατροφή.

Αντίθετα, τα άλλα δύο διατροφικά πρότυπα, όπως η μεσογειακή διατροφή και ο δείκτης υγιεινής διατροφής, φάνηκαν να έχουν πιο ξεκάθαρη προστατευτική δράση κυρίως σε άτομα με χαμηλότερους βιοδείκτες κινδύνου. Αυτό υποδηλώνει ότι η επίδραση της διατροφής μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το στάδιο της βιολογικής εξέλιξης της νόσου.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η άνοια δεν εμφανίζεται ξαφνικά, αλλά αναπτύσσεται σταδιακά. Η ύπαρξη παθολογικών αλλαγών στον εγκέφαλο, όπως αυτές που σχετίζονται με την πρωτεΐνη tau, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος θα εμφανίσει συμπτώματα. Αυτό σημαίνει ότι παράγοντες όπως η διατροφή μπορεί να επηρεάζουν το αν και πότε θα εκδηλωθεί η νόσος.

Ένα ακόμη βασικό συμπέρασμα είναι ότι η φλεγμονή φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο. Δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε επεξεργασμένα τρόφιμα, ζάχαρη και κορεσμένα λιπαρά συνδέονται με αυξημένα επίπεδα φλεγμονής στο σώμα, κάτι που με τη σειρά του μπορεί να επηρεάζει αρνητικά τον εγκέφαλο. Αντίθετα, μια πιο ισορροπημένη διατροφή μπορεί να μειώνει αυτούς τους μηχανισμούς.

Η μελέτη βασίστηκε σε μακροχρόνια παρακολούθηση και σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις διατροφής και υγείας, γεγονός που ενισχύει την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. Παράλληλα, οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, η φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα και άλλα νοσήματα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον κίνδυνο άνοιας.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την πρόληψη στην πράξη 

Παρά τις όποιες επιφυλάξεις, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα ευρήματα ενισχύουν την ιδέα πως η διατροφή μπορεί να αποτελέσει εργαλείο πρόληψης ακόμη και σε άτομα υψηλού κινδύνου. Η έννοια της «εξατομικευμένης πρόληψης» φαίνεται να κερδίζει έδαφος, με βάση το βιολογικό προφίλ του κάθε ατόμου.

Συνολικά, η μελέτη δείχνει ότι η υγιεινή διατροφή δεν είναι μόνο θέμα γενικής ευεξίας, αλλά μπορεί να επηρεάζει βαθύτερους μηχανισμούς που σχετίζονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου. Και το πιο σημαντικό: ακόμη και όταν υπάρχουν ήδη βιολογικές ενδείξεις κινδύνου, οι επιλογές στο πιάτο φαίνεται πως εξακολουθούν να έχουν σημασία.