Κώστας Σημίτης, πρωθυπουργός: 1996- 200_.
Το κενό στοιχείο αποτελεί το μεγάλο ζητούμενο σήμερα, ακριβώς πέντε χρόνια από την ημέρα που η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ ανέδειξε τον διάδοχο του Ανδρέα Παπανδρέου. Οι επέτειοι προσφέρονται για αναδρομή στο παρελθόν και περισυλλογή για το μέλλον. Τα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος προτιμούν αυτή την περίοδο να ασχολούνται με το δεύτερο, ίσως έτσι μπορεί να εξηγηθεί και η «ανεξήγητη», για πολλούς, εσωστρέφεια που ενέσκηψε μετά τη δεύτερη εκλογική επικράτηση υπό την ηγεσία του Κώστα Σημίτη.
΄Ολα ξεκίνησαν με την παραίτηση του Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος νοσηλευόταν στο Ωνάσειο, από τη θέση του πρωθυπουργού. Η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της πλειοψηφίας ορίστηκε για την Πέμπτη 18 Ιανουαρίου 1996. Η ημερήσια διάταξη είχε μόνο ένα θέμα. Εκλογή νέου πρωθυπουργού. Υποβλήθηκαν τέσσερις υποψηφιότητες: Γεράσιμος Αρσένης, Κώστας Σημίτης, ΄Ακης Τσοχατζόπουλος, Γιάννης Χαραλαμπόπουλος. Η συνέχεια είναι ευρέως γνωστή. Ο Κώστας Σημίτης ήταν αυτός που η ιστορία θα «έγραφε» ως διάδοχο του ιδρυτή.
Οι εκσυγχρονιστές όμως γνώριζαν ότι αυτό ήταν απλά το πρώτο βήμα. Ο Κώστας Σημίτης είχε μπροστά του τη δοκιμασία του συνεδρίου, όπου θα εκλεγόταν ο αντιπρόεδρος του κόμματος, δεδομένου ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν ακόμη εν ζωή. Το ΠΑΣΟΚ εισήλθε έτσι στον προσυνεδριακό διάλογο. Η ατμόσφαιρα φορτίστηκε με το θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου λίγα 24ωρα πριν από την έναρξη της κορυφαίας κομματικής διαδικασίας. Κώστας Σημίτης και ΄Ακης Τσοχατζόπουλος βρέθηκαν και πάλι αντιμέτωποι. Ο πρωθυπουργός έθεσε το δίλημμα: «΄Η πρόεδρος και πρωθυπουργός ή παραιτούμαι». Η θέση αυτή εκφράστηκε με την περίφημη φράση: «καθαρές λύσεις». Το στοίχημα του βγήκε, ήταν όμως ο απόλυτος κυρίαρχος; Η απάντηση του επιτελείου του ήταν όχι. «Οι ηγέτες αναδεικνύονται από το λαό». Ο Κώστας Σημίτης έφυγε για τις καθιερωμένες διακοπές του στη Σίφνο. Μόλις γύρισε είχε λάβει την απόφασή του. Προκήρυξε εκλογές. Αυτή τη φορά απέναντί του βρέθηκε ο αρχηγός της ΝΔ Μιλτιάδης ΄Εβερτ. Το αποτέλεσμα ήταν και πάλι θετικό. «Το καλό τρίτωσε» έλεγαν τότε περιχαρείς οι συνεργάτες του.
Οι μεγάλες κρίσεις
«΄Ο,τι ξεκινά ωραίο μπορεί να καταλήξει ως τραγωδία» λέει ο λαός. Ο Κώστας Σημίτης έχει κάθε λόγο να πιστεύει ότι ισχύει και το αντίθετο. Η κυβέρνησή του, πριν ακόμη συμπληρώσει το πρώτο 24ωρο της ζωής της, βρέθηκε αντιμέτωπη με την κρίση των Ιμίων. Ο ελληνοτουρκικός πόλεμος αποφεύχθηκε στο παρά πέντε. Η απώλεια του ελικοπτέρου και του πληρώματος προκάλεσε ισχυρές αναταράξεις στο εσωτερικό. Η συνέχεια επί των ελληνοτουρκικών σχέσεων ήταν σταθερά κακή. Ακολούθησε το casus belli για τους ρωσικούς πυραύλους S-300 που είχε παραγγείλει η κυπριακή κυβέρνηση, οι οποίοι τελικώς κατέληξαν στην Κρήτη και η υπόθεση Οτζαλάν. Από εκείνη τη στιγμή όμως το κλίμα άλλαξε. Ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Ισμαήλ Τζεμ εγκαινίασαν την ελληνοτουρκική προσέγγιση, που έφτασε να γίνει φιλία μετά τους καταστρεπτικούς σεισμούς του 1999 και κορυφώθηκε με την υπογραφή της συμφωνίας του Ελσίνκι.
Στο εσωτερικό όλα τα φώτα ήταν στραμμένα στο οικονομικό επιτελείο. Ο Γιάννος Παπαντωνίου κάθε μήνα έδινε στη δημοσιότητα τα στοιχεία για την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και τη σταδιακή προσέγγιση των κριτηρίων του Μάαστριχτ για την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ, τον μεγάλο εθνικό στόχο της τετραετίας. Οι πολίτες παρακολουθούσαν τη συνεχή άνοδο του χρηματιστηριακού δείκτη, που έδωσε σάρκα και οστά στο όνειρο του νεοέλληνα. Η «χρυσοτόκος όρνιθα» είχε ανακαλυφθεί. Δυστυχώς όμως, εδώ επιβεβαιώθηκε ο λαός. Μετά τη χαρά ακολουθεί η λύπη, μετά το ξεφάντωμα ο πονοκέφαλος. Η Σοφοκλέους άλλαξε πορεία και παραμένει μέχρι σήμερα καθοδική.
Η μεγαλύτερη κρίση της πρώτης τετραετίας στο εσωτερικό όμως ήταν η περιπέτεια της παιδείας. Χιλιάδες μαθητές φώναζαν για πολλούς μήνες το περίφημο «κάτσε καλά Γεράσιμε» αντιδρώντας στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Οι πορείες και τα μπλόκα στους δρόμους των πόλεων γέμισαν τα δελτία ειδήσεων. Η επόμενη σύνδεση ήταν με τα μπλόκα στις εθνικές οδούς, όπου είχαν λάβει θέσεις μάχης οι αγρότες.
Με αυτά και με άλλα, η κυβέρνηση του Κώστα Σημίτη εισήλθε στο τελευταίο έτος της πρώτης τετραετίας, τον Σεπτέμβριο του 1999. Η φράση «πρόωρες εκλογές» κυριάρχησε στην πολιτική επικαιρότητα με αφορμή το θέμα εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας. Είχε προηγηθεί η επικράτηση του Κώστα Σημίτη σε ένα ακόμη συνέδριο, όπου ήταν ο μοναδικός υποψήφιος. Η ΝΔ συναίνεσε τελικά στην επιλογή του Κωστή Στεφανόπουλου κάνοντας στροφή 180 μοιρών από τη θέση ότι «η κυβέρνηση είναι επικίνδυνη και πρέπει να γίνουν εκλογές». Η ΝΔ το έλεγε αλλά δεν το πίστευε, το ΠΑΣΟΚ έπραξε ακριβώς το αντίθετο. Υποστήριζε ότι θα εξαντλήσει την τετραετία, προγραμμάτιζε όμως εκλογές. Το σήμα δόθηκε με τη φράση «να κλειδώσουμε την ΟΝΕ». Η ΟΝΕ «κλείδωσε» και ο Κώστας Λαλιώτης πήρε τη γνωστή του θέση στη Χαριλάου Τρικούπη. Η αναμέτρηση της 9ης Απριλίου ήταν η πλέον εντυπωσιακή και αμφίρροπη της μεταπολίτευσης. Το θρίλερ που παίχτηκε δεν είχε προηγούμενο. Οι οπαδοί της ΝΔ ενθαρρυμένοι από τα exit polls βγήκαν στους δρόμους. Τελευταίοι, όμως, χαμογέλασαν οι οπαδοί του ΠΑΣΟΚ και ο Κώστας Σημίτης ήπιε στο Πόρτο «το κρασί της ΟΝΕ».













