Ανάλυση: Η Ευρώπη σε κίνδυνο - Η Ρωσία απειλεί, κρίση σε Γαλλία και Γερμανία με δυσοίωνες προβλέψεις

Το βράδυ της Τρίτης, η Ρωσία παραβίασε με τουλάχιστον 19 drones αυτοκτονίας τον εναέριο χώρο της Πολωνίας. Η πολωνική αεροπορία, με τη συνδρομή ολλανδικών F-35 και ιταλικών ιπτάμενων ραντάρ, τα αναχαίτισε επιτυχώς.

Το περιστατικό σηματοδοτεί την πρώτη σοβαρή παραβίαση του εναέριου χώρου χώρας μέλους της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας από τη Ρωσία, μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Το 2023, συντρίμμια βαλιστικού πυραύλου είχαν πέσει σε ένα χωριό της Πολωνίας στα σύνορα με τη Λευκορωσία, αλλά θεωρήθηκε ατύχημα.

Προβοκατόρικη ενέργεια με πολλαπλούς στόχους

Η μαζική εισβολή της Τρίτης, όπου πολυάριθμα drones διείσδυσαν στον πολωνικό εναέριο χώρο κατά τη διάρκεια της νύχτας, αποτελεί προβοκατόρικη ενέργεια σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο. Σε αμιγώς στρατιωτικό-πολεμικό επίπεδο, σκοπό είχε να δοκιμάσει τα αντανακλαστικά του ΝΑΤΟ και τον τρόπο αντίδρασης της συμμαχίας σε μια ενέργεια που λίγο απέχει από ανοιχτή πολεμική επιχείρηση, καθώς τα drones που αναχαιτίστηκαν δεν έφεραν εξοπλισμό επιτήρησης αλλά πολεμικές κεφαλές.

Η προβοκατόρικη ενέργεια της Ρωσίας έρχεται την ώρα που υπάρχει έντονο κλίμα αναταραχής στα «μετόπισθεν» της Ευρώπης. Στον χάρτη της Ευρώπης, η μία εστία έντασης είναι στην περιοχή της Βαλτικής, όπου Πολωνία και Λιθουανία πιέζονται από τη Ρωσία. Ταυτόχρονα, κύμα αναταραχής φουντώνει σε κρίσιμες χώρες της Ένωσης που αποτελούν τις οικονομικές ατμομηχανές και τους βασικούς στρατιωτικούς πυλώνες της Ευρώπης.

Γερμανία: Η ατμομηχανή ασθμαίνει

Η οικονομική ατμομηχανή της Ένωσης, η Γερμανία, βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Σύμφωνα με στοιχεία του πρακτορείου Reuters και της στατιστικής αρχής της χώρας, το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 0,3% σε τριμηνιαία βάση, πτώση μεγαλύτερη από την αρχική εκτίμηση του 0,1%. Σε ετήσια βάση, το ΑΕΠ αυξήθηκε μόλις κατά 0,2%, γεγονός που σημαίνει ότι η Γερμανία βρίσκεται σε ύφεση.

Το ποσοστό ανεργίας για τον Μάιο του 2025 ήταν 3,7%, ενώ η απόδοση των 10ετών γερμανικών κρατικών ομολόγων βρισκόταν περίπου στο 2,73%. Οι προβλέψεις για το συνολικό έτος 2025 αναφέρουν αυξημένα επίπεδα χρέους λόγω κρατικών επενδύσεων, με ανάλυση της BNP Paribas να εκτιμά ότι το πρόσθετο χρέος θα μπορούσε να φτάσει τα 850 δισ. ευρώ την περίοδο 2025-2029.

Με την οικονομία σε ύφεση, τις κρατικές δαπάνες σε άνοδο και την πτώση του βιοτικού επιπέδου, η Γερμανία βρίσκεται σε δίλημμα: θα πρέπει να κρατήσει την κοινωνική ειρήνη σε υψηλό επίπεδο, ενώ ταυτόχρονα να ανταπεξέλθει στις αυξημένες αμυντικές δαπάνες.

Γαλλία: Το «δεύτερο βιολί» σε χάος

Αν η ατμομηχανή της Ευρωπαϊκής Ένωσης ασθμαίνει, το «δεύτερο βιολί» της, η Γαλλία, βρίσκεται σε ακόμα δυσκολότερη θέση. Μετά την πτώση της κυβέρνησης Μπαϊρού τη Δευτέρα και με το ΔΝΤ να επιβάλλει την ανάγκη για περικοπές δαπανών και ενδεχόμενη αύξηση φόρων για να εξυπηρετηθεί το «βουνό χρέους», ένα νέο κίνημα προέκυψε που καλεί τον κόσμο σε εξέγερση.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του πρακτορείου Reuters, το κίνημα «Τα Μπλοκάρουμε Όλα» (Block Everything) θυμίζει τα «Κίτρινα Γιλέκα». Η χρονική συγκυρία που εμφανίστηκε αυτό το μυστήριο κίνημα προβληματίζει τις γαλλικές αρχές, με τις μυστικές υπηρεσίες να ερευνούν ήδη τους επικεφαλής και τις πηγές χρηματοδότησής του.

Διαδηλωτές υποκινούμενοι από το κίνημα βγήκαν στους δρόμους σε όλη τη Γαλλία, απέκλεισαν αυτοκινητόδρομους, έκαψαν οδοφράγματα και συγκρούστηκαν με την αστυνομία. Οι ταραχές προστέθηκαν στον πολιτικό αναβρασμό την ημέρα που ο συντηρητικός Σεμπαστιάν Λεκορνύ ανέλαβε καθήκοντα νέου πρωθυπουργού του Εμανουέλ Μακρόν.

Η κλιμάκωση της ρωσικής πίεσης

Η εισβολή ρωσικών drones στην Πολωνία αποτέλεσε το αποκορύφωμα της πίεσης που ασκεί η Ρωσία στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Προσθέτοντας την καταγγελία ότι υπήρξε παρεμβολή στα συστήματα GPS του αεροσκάφους που μετέφερε την Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν στη Βουλγαρία, καθίσταται σαφές ότι η Μόσχα κλιμακώνει τις ψυχολογικές και παραστρατιωτικές επιχειρήσεις με στόχο την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ.

Η Ρωσία, παρόλο που δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρή στρατιωτικά όπως παλαιότερα επί Σοβιετικής Ένωσης, παραμένει ιδιαίτερα αποτελεσματική στο πεδίο των ψυχολογικών και παραστρατιωτικών επιχειρήσεων.

Η Ρωσία δεν έχει κρύψει ποτέ το ενδιαφέρον της να επεκτείνει τη σφαίρα επιρροής της τόσο στην Πολωνία όσο και στις βαλτικές χώρες. Ειδικά για τη Λιθουανία, Λετονία και Εσθονία, δεν τις αναγνωρίζει ως ξεχωριστά έθνη-κράτη αλλά ως βίαια αποσπασμένα κομμάτια της παλαιάς αυτοκρατορίας και της Σοβιετικής Ένωσης.

Η πολωνική αντίδραση και τα μηνύματα

Τα ρωσικά drones που εισήλθαν στον πολωνικό εναέριο χώρο δεν ήταν τυχαία. Πρόκειται για σκόπιμη πρόκληση που εξυπηρετεί πολλούς στόχους ταυτόχρονα: τη δοκιμασία της αντίδρασης του ΝΑΤΟ, την αξιολόγηση του χρόνου ανταπόκρισης του πολωνικού στρατού και του χρόνου που απαιτείται για την εξουδετέρωση της απειλής.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, καταδίκασε την Τετάρτη (10/9) τη Μόσχα, μετά την κατάρριψη πολλών από τα drones της στον πολωνικό εναέριο χώρο. Προειδοποίησε μάλιστα τον Ρώσο ηγέτη, Βλαντιμίρ Πούτιν, ότι η διατλαντική συμμαχία είναι «έτοιμη» για περαιτέρω παραβιάσεις.

Η Πολωνία απογείωσε μαχητικά αεροσκάφη και κατέρριψε τα drones. Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ συγκάλεσε έκτακτη συνάντηση, δηλώνοντας: «Οι διαδικασίες λειτούργησαν, η διαδικασία λήψης αποφάσεων ήταν άψογη και η απειλή εξουδετερώθηκε χάρη στην αποφασιστική στάση των διοικητών, των στρατιωτών και των συμμάχων μας». Η Πολωνία χαρακτήρισε την επίθεση ως «μεγάλης κλίμακας πρόκληση» και «πράξη επιθετικότητας».

Η στρατηγική του υβριδικού πολέμου

Το ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσει το ΝΑΤΟ ως συμμαχία σε αυτή την πράξη επιθετικότητας. Όλοι μιλούν για την πιθανότητα ενός πολέμου μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ, αλλά στην πραγματικότητα η Ρωσία έχει από καιρό κηρύξει τον πόλεμο στο ΝΑΤΟ, έστω κι αν η συμμαχία δεν το έχει ακόμη αναγνωρίσει.

Η Ρωσία χρησιμοποιεί τον πολωνικό εναέριο χώρο για να παρακάμψει την ουκρανική αεράμυνα και τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου. Φαίνεται ότι αυτή η απόφαση λήφθηκε σε πολιτικό επίπεδο στη Μόσχα ως απάντηση στο κλείσιμο των συνόρων με τη Λευκορωσία.

Μπορούμε να αναμένουμε αυξημένη ρωσική ενημερωτική δραστηριότητα, που θα τροφοδοτήσει τον φόβο και την υστερία γύρω από το περιστατικό, ενώ θα προσπαθήσει να χτίσει ένα αφήγημα αναποτελεσματικότητας του ΝΑΤΟ και της χαμηλής ετοιμότητας των πολωνικών ενόπλων δυνάμεων.

Η Πολωνία ως κύριος στόχος

Η Πολωνία είναι ο κύριος κόμβος logistics και η οδός ανεφοδιασμού για τα δυτικά όπλα που προορίζονται για την Ουκρανία. Είναι προς το συμφέρον της Ρωσίας να χαλάσει τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών, ενώ υπάρχει μη μηδενική πιθανότητα να επιχειρήσει στο μέλλον να επιτεθεί σε αυτές τις οδούς.

Η επίθεση αποτελεί σήμα προς τις χώρες του ΝΑΤΟ ότι πρέπει να αναπτυχθεί ένα σύγχρονο αμυντικό σύστημα ενάντια στις απειλές των drones. Η Ευρώπη βρίσκεται πολύ πίσω από την Ουκρανία και τη Ρωσία σε αυτόν τον τομέα. Παρά την ταχεία αντίδραση της Πολωνίας και των συμμάχων του ΝΑΤΟ, το τρέχον αμυντικό σύστημα δεν θα μπορούσε να αποκρούσει μια πραγματικά μαζική επίθεση.

Η στρατηγική της «γκρίζας ζώνης»

Η Ρωσία θα συνεχίσει να κλιμακώνει και φαίνεται πιθανό ότι αυτή δεν είναι η τελευταία τέτοια πρόκληση. Η Πολωνία, που παίρνει τη ρωσική απειλή πολύ σοβαρά, βρίσκεται μπροστά από άλλες ευρωπαϊκές χώρες όσον αφορά στις αμυντικές δαπάνες, χτίζοντας τον πιο ισχυρό στρατό στην Ευρώπη χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.

Η Ρωσία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει απευθείας την Πολωνία, οπότε μπορούν να αναμένονται περαιτέρω προκλήσεις και τεστ αντοχής, αλλά η απειλή μιας πραγματικής εισβολής παραμένει ελάχιστη. Εφόσον ο υβριδικός πόλεμος λειτουργεί για τη Ρωσία, θα συνεχίσει να τον επιδιώκει.

Αυτό είναι το πλεονέκτημα μιας τέτοιας στρατηγικής: να προκαλεί σημαντικές ζημιές χωρίς να διασχίζει την «κόκκινη γραμμή». Ο Πούτιν έχει βρει μια γκρίζα ζώνη και θα την εκμεταλλευτεί στο έπακρο. Για να αναπτύξει η Ευρώπη μια γνήσια απάντηση, χρειάζεται όχι μόνο τεχνικό εκσυγχρονισμό αλλά και πολιτική βούληση.