Reboot. Η πιο παλιά συμβουλή για τα Windows. Ξεκίνησε από τα πρώτα Windows και ισχύει ακόμη και στην έκδοση Millennium. Οταν το μηχάνημα κολλήσει ή ακόμη και αν εμφανίσει τα πρώτα περίεργα σημάδια, κάντε restart στον υπολογιστή σας. Ελέγχετε συχνά το ποσοστό των ελεύθερων πόρων του συστήματός σας. Πολλές εφαρμογές, όταν τερματίζονται, ακόμη και χωρίς να έχουν κρεμάσει, δεν απελευθερώνουν όλη τη μνήμη που χρησιμοποιούσαν.
Resource Meter. Τα Windows διαθέτουν ένα πολύ απλό αλλά χρήσιμο προγραμματάκι, με το οποίο μπορείτε να ελέγξετε εύκολα τους διαθέσιμους πόρους του συστήματος. Το πρόγραμμα, μέσω του οποίου μπορείτε να δείτε τα System, User και GDI resources, λέγεται Resource Meter και βρίσκεται στο Programs > Accessories > System Tools.
Εγκατεστημένα προγράμματα. Ο δεύτερος σπουδαιότερος κανόνας στα Windows είναι να μην εγκαθιστάτε… ασύστολα προγράμματα. Εγκαταστήστε μόνο αυτά που σας είναι απαραίτητα, και μην πειραματίζεστε με άγνωστες εφαρμογές, εκτός και αν είστε έτοιμος να κάνετε format στο σκληρό σας δίσκο κάθε τόσο.
Format. Ακούγεται πολύ ''απόλυτη'' ως προσέγγιση, αλλά είναι η καλύτερη (και πολλές φορές η ταχύτερη) λύση, όταν ένα σύστημα είναι ιδιαίτερα βαρυφορτωμένο. Θυμηθείτε πάντα μετά το format να ελαχιστοποιήσετε τα προγράμματα που εγκαθιστάτε.
Γραμματοσειρές. Πολλές φορές οι υπολογιστές γεμίζουν με ξεχασμένες και άχρηστες γραμματοσειρές. Για κάθε γραμματοσειρά που υπάρχει στο subdirectory ''fonts'' των Windows, ο υπολογιστής αφενός καθυστερεί κατά την εκκίνηση και αφετέρου καταναλώνει πόρους του συστήματος. Ελέγξτε πόσες γραμματοσειρές έχετε εγκατεστημένες στον υπολογιστή σας, και απεγκαταστήστε όσες περιττεύουν. Καλό είναι να προσπαθήσετε, οι εγκατεστημένες γραμματοσειρές να μην ξεπερνούν τις 100.
Drivers. Οταν αγοράζουμε έναν υπολογιστή ή μια κάρτα επέκτασης (γραφικών, ήχου, SCSI, δικτύου κ.τ.λ.) χρησιμοποιούμε τον driver που έρχεται μαζί, και ξενοιάζουμε. Συνήθως όμως, κυκλοφορούν στο Internet νεότεροι drivers που διορθώνουν λάθη και βελτιώνουν την ταχύτητα. Αν κάποιο παιχνίδι δεν δουλεύει, αν ο ήχος σάς κάνει ''νερά'', ελέγξτε το site του κατασκευαστή. Ισως να υπάρχει κάποια νέα έκδοση που να διορθώνει αυτά τα λάθη.
Update. Τα Windows, όπως και πολλά άλλα προγράμματα, έχουν μικρά και μεγάλα bugs. Η Microsoft κυκλοφορεί αρκετά συχνά δωρεάν patches (διορθώσεις) για τα προγράμματά της. Επισκεφθείτε το site της εταιρείας (http://www.microsoft.com/hellas/support/updates.htm) και ενημερωθείτε για πιθανά patches για το λειτουργικό σας σύστημα.
Backup. Η σχέση των χρηστών με το backup είναι κάτι που εμπίπτει στα όρια της επιστήμης της ψυχιατρικής. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν χάσει τα δεδομένα τους πάνω από δέκα φορές και όμως αμελούν να πάρουν αντίγραφα ασφαλείας. Είναι βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα συμβεί και σε εσάς. Είτε για την περίπτωση που χαλάσει κάποιο εξάρτημα, είτε για την περίπτωση που κάποιο πρόγραμμα ''διαλύσει το σύμπαν'' κατά την απεγκατάστασή του, φροντίστε να έχετε πρόχειρο ένα αντίγραφο ασφαλείας. Αν και το backup δεν εμπίπτει στις άμεσες βελτιώσεις της καθημερινής σας απόδοσης, όταν θα σας συμβεί το μοιραίο, θα κερδίσετε κάμποσες υπερωρίες και Σαββατοκύριακα μόχθου και εκνευρισμού.
Προγράμματα uninstall. Οταν εγκαθιστούμε ένα, shareware κυρίως, πρόγραμμα, δεν ξέρουμε κατά πόσο αυτό θα μας εξυπηρετήσει τελικά. Ακόμη χειρότερα, δεν ξέρουμε καν αν ο προγραμματιστής έχει ακολουθήσει τις οδηγίες της Microsoft, ώστε να μην υπάρχουν συγκρούσεις είτε με ήδη εγκατεστημένα, είτε με άλλα προγράμματα που θα εγκατασταθούν αργότερα. Ακόμη και με τις σύγχρονες ρουτίνες εγκατάστασης που έχουν τα προγράμματα, πολλές φορές κατά την απεγκατάσταση μένουν υπολείμματα που προκαλούν αστάθεια στο σύστημα και το καθυστερούν. Εκτός και εάν χρησιμοποιείτε τα Windows 2000, όπου υπάρχει ειδική πρόβλεψη γι΄ αυτές τις περιπτώσεις, καλό θα ήταν να προμηθευτείτε ένα πρόγραμμα απεγκατάστασης, γνωστό και ως Uninstaller, όπως το Cleansweep (http://www.symantec.com/sabu/qdeck/ncs/) της Symantec.
FAT 32. Ελέγξτε το FAT που χρησιμοποιείται στο σκληρό σας δίσκο. Εάν είναι FAT 16, μετατρέψτε το στο νεότερο FAT32 μέσω του προγράμματος Drive Converter που βρίσκεται στο Programs > Accessories > System Tools. Το FAT32 επιτρέπει, εκτός από partitions μεγαλύτερα από 2GB, μικρότερο μέγεθος cluster, ελαχιστοποιώντας έτσι το φαινόμενο του ''slack'' (http://tech.flash.gr/technical/tech/2000/8/18/63id/)
TEMP. Τα Windows χρησιμοποιούν το subdirectory ''temp'' για να αποθηκεύσουν όποιο προσωρινό αρχείο δημιουργούν. Πολλές φορές όμως, τα αρχεία αυτά παραμένουν, είτε γιατί κάποιο πρόγραμμα αμέλησε να τα σβήσει, είτε γιατί απλώς ''κόλλησαν'' τα Windows, και καταλαμβάνουν πολύτιμο χώρο στο σκληρό δίσκο. Δοκιμάστε να τερματίσετε την εκτέλεση όλων των προγραμμάτων και να διαγράψετε όλα τα αρχεία και τα directories από το ''temp'' των Windows. Αν σας εμφανιστεί μήνυμα ότι κάποια δεν είναι δυνατόν να διαγραφούν, αγνοήστε τα και συνεχίστε με τα υπόλοιπα.
32 bit. Τα Windows είναι σχεδόν πλήρως 32bit αν και ακόμη υποστηρίζουν εφαρμογές (όπως π.χ. drivers) 16bit. Αφαιρέστε κάθε 16bit driver από το μηχάνημά σας και βεβαιωθείτε ότι στο Settings > Control Panel > System > Performance υπάρχει η δήλωση ''Your system is configured for optimal performance''.
Ρύθμιση της disk cache. Αν και συνήθως τα Windows έχουν ήδη τις βέλτιστες ρυθμίσεις της disk cache, μπορείτε να το επιβεβαιώσετε πηγαίνοντας στο Start > Settings > Control Panel > System > Performance > File System και επαληθεύστε τα εξής:
- Hard Disk: Ο δείκτης του ''Read Ahead Optimization'' είναι στο ''Full'' και, εάν ο υπολογιστής σας έχει περισσότερα από 16ΜΒ RAM, το ''Typical role of this computer'' είναι ρυθμισμένο στο ''Network Server''.
- Floppy Disk: Το ''Search for new floppy disk drives each time your computer starts'' είναι απενεργοποιημένο, εάν δεν χρησιμοποιείτε removable drives.
- CD-ROM: Ο δείκτης του ''Supplemental Disk Cache'' είναι στο ''Large'' καθώς και το ''Optimize access pattern for'' είναι στο ''Quad-speed or higher''.
- Removable Disk: Το ''Enable write-behind caching on all removable disk drives'' είναι ενεργοποιημένο.
- Troubleshooting: Δεν έχει καμία επιλογή ενεργοποιημένη.
Ρύθμιση του swap file. Τα Windows χρησιμοποιούν το σκληρό δίσκο όταν δεν υπάρχει αρκετή RAM διαθέσιμη. Δοκιμάστε να δώσετε σταθερό μέγεθος στο αρχείο αυτό (περίπου 2-3 φορές το μέγεθος της RAM του μηχανήματος). Επίσης, εάν έχετε δύο σκληρούς δίσκους, ορίστε τη δημιουργία του swap file στον δεύτερο (με την προϋπόθεση ότι δεν είναι πολύ πιο αργός από τον πρώτο).
Αριθμός χρωμάτων. Εάν δεν χρησιμοποιείτε τον υπολογιστή για επεξεργασία γραφικών ή για παιχνίδια, ρυθμίστε τον αριθμό των χρωμάτων που εμφανίζει η κάρτα οθόνης, στα 256 ή το πολύ στα 16bit (65.536 χρώματα).
Ρύθμιση του Recycle Bin. Τα Windows χρησιμοποιούν ένα σταθερό ποσοστό σε κάθε drive, στο οποίο αποθηκεύονται τα αρχεία του Recycle Bin. Η αρχική τιμή είναι 10%, αλλά σε ένα σύγχρονο σκληρό δίσκο της τάξης των 20GB-40GB το διαθέσιμο μέγεθος είναι πολύ μεγάλο, με αποτέλεσμα η καθυστέρηση κατά τη δημιουργία του αντιγράφου να είναι ενοχλητική. Μπορείτε να μειώσετε το ποσοστό σε όλα τα drives, να ορίσετε διαφορετικό ποσοστό σε κάθε drive ή ακόμη και να απενεργοποιήσετε το Recycle Bin. Στο ίδιο σημείο μπορείτε να απενεργοποιήσετε και την επιβεβαίωση που ζητούν τα Windows όταν διαγράφετε ένα αρχείο.
TweakUI. Το TweakUI είναι μια συλλογή από utilities τα οποία βελτιώνουν / τροποποιούν διάφορες παραμέτρους των Windows. Εάν χρησιμοποιείτε τα Windows 98, το TweakUI βρίσκεται στο directory TOOLS\RESKIT\POWERTOY του CD, ενώ εάν έχετε Windows 95 μπορείτε να το κατεβάσετε από το site της Microsoft. http://www.microsoft.com/windows/downloads/bin/W95powertoy.exe
Προγράμματα στο StartUp. Κατά την εγκατάστασή τους πολλά προγράμματα επιλέγουν αυτόματα να εγκαθίστανται επίσης και στο Startup των Windows. Μπορείτε να τροποποιήσετε τα προγράμματα που εκτελούνται αυτόματα, μέσω του προγράμματος ''System Information'' που βρίσκεται στο Start > Programs > Accessories > System Tools > System Information. Από το tab Startup μπορείτε να επιλέξετε ποια προγράμματα θα εκτελούνται αυτόματα κατά την εκκίνηση των Windows.
Registry. Η Microsoft αντικατέστησε το παλαιότερα αρχεία .ini που υπήρχαν μέχρι τα Windows 3.x, με τη Registry. Αυτή τείνει με τον καιρό να γεμίζει με άχρηστες πληροφορίες από προγράμματα τα οποία έχουν απεγκατασταθεί ή ακόμη και από κάποιο τυχαίο κρέμασμα. Μπορείτε να βελτιώσετε την κατάσταση της Registry χρησιμοποιώντας το πρόγραμμα regclean από το site της Microsoft. http://support.microsoft.com/support/kb/articles/q147/7/69.asp
Taskbar. Από τα Windows 98 και μετά υπάρχει στο κάτω μέρος της οθόνης το Quick Launch Bar, το οποίο περιέχει shortcuts στα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα προγράμματα. Εκεί μπορείτε να τοποθετήσετε και εσείς τα δικά σας shortcuts για τα προγράμματα που σας είναι πιο χρήσιμα.
System Monitor. Τα Windows περιλαμβάνουν ένα εργαλείο που εμφανίζει τη χρήση των επιμέρους τμημάτων. Το εν λόγω πρόγραμμα λέγεται ''System Monitor'' και βρίσκεται στο Start > Programs > Accessories > System Tools > System Monitor. Οι αναφορές που δίνει το System Monitor, είναι πολλές και διαφορετικές, όποιος όμως επενδύσει χρόνο να τις μάθει καλά, σίγουρα θα βοηθηθεί σε περίπτωση που χρειαστεί να εντοπιστεί κάποιο πρόβλημα ή η αιτία για πιθανές υπερβολικές καθυστερήσεις.
Scandisk. Το Scandisk, το οποίο βρίσκεται στο Start > Programs > Accessories > System Tools > Scandisk, αναλαμβάνει όχι μόνο να εντοπίσει πιθανά προβλήματα στη δομή των αρχείων του σκληρού, αλλά και τις πραγματικές βλάβες που καθυστερούν τον υπολογιστή και τις πιο πολλές φορές απαιτούν την αντικατάσταση του δίσκου.
Defrag. Καθώς γράφουμε και σβήνουμε αρχεία στο σκληρό μας δίσκο, τα δεδομένα διασκορπίζονται, με αποτέλεσμα την καταπόνηση των κεφαλών καθώς και την καθυστέρηση. Το Defrag αφενός μειώνει τις φθορές και αφετέρου αυξάνει τις επιδόσεις, αφού ανακατανέμει τα τμήματα του κάθε αρχείου και τα τοποθετεί το ένα μετά το άλλο.
Disk Cleanup. Τα Windows 98 προσφέρουν ένα πρόγραμμα που μπορεί να εξαφανίσει εύκολα τα πιο γνωστά είδη άχρηστων αρχείων. Συγκεκριμένα, το Disk Cleanup (το οποίο βρίσκεται μαζί με τα Scandisk και Defrag) αναλαμβάνει να διαγράψει τα άχρηστα αρχεία που έχουν ξεμείνει από τις βόλτες μας στο Internet, τις σελίδες που έχουμε επιλέξει να βλέπουμε offline, τα αρχεία που βρίσκονται στον κάλαθο αχρήστων, το directory temp, καθώς και το directory με τα ActiveX και Java applets.
Maintenance Wizard. Τα τρία προηγούμενα προγράμματα μπορούν να εκτελεστούν μέσω του Maintenance Wizard. Το εργαλείο αυτό αυτοματοποιεί το χρόνο και τον τρόπο της εκτέλεσης των παραπάνω προγραμμάτων, έτσι ώστε η διαδικασία να γίνεται χωρίς να χρειάζεται καν η παρουσία του χρήστη.















